TẠI SAO PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC Ở CÁC NƯỚC THUỘC ĐỊA VÀ PHỤ THUỘC TRONG CHIẾN TRANH THẾ GIỚI THỨ HAI (1939 - 1945) DIỄN RA MẠNH MẼ?

 

Cùng với chiến thắng của các lực lượng đồng minh dân chủ, đứng đầu là Liên Xô trước chủ nghĩa phát xít thế giới. Nhân dân các dân tộc thuộc địa, nhất là ở châu Á, sau những năm tháng đấu tranh gian khổ, đã giành được độc lập ở những mức độ khác nhau.

Ở Trung Quốc, cuộc chiến tranh chống phátxít Nhật kéo dài 8 năm từ năm 1937 đến 1945 với những hy sinh to lớn của nhân dân Trung Quốc đã kết thúc thắng lợi và góp phần cống hiến không nhỏ vào cuộc chiến tranh chống phát xít trên thế giới.

Ở Triều Tiên, cuộc kháng chiến chống phát xít Nhật của các lực lượng yêu nước đã làm suy yếu, làm thất bại lực lương phát xít Nhật chiếm đóng. Quân du kích Triều Tiên, dưới sự lãnh đạo của Kim Nhật Thành hoạt động mạnh mẽ ở nhiều vùng trong nước, sát cánh với quân giải phóng Trung Quốc.

Ở Đông Nam Á, đã diễn ra cuộc đấu tranh mạnh mẽ chống lại sự xâm lược và “trật tự mới” của phát xít Nhật đã thiết lập từ năm 1940. Các lực lượng yêu nước chống phát xít đã tập hợp trong mặt trận dân tộc thống nhất, hòa nhập vào phong trào dân chủ chống phát xít trên thế giới. Các lực lượng vũ trang cũng được thành lập ở những nước khác nhau góp phần tiêu diệt phát xít Nhật giải phóng đất nước.

Sự thất bại của chủ nghĩa phát xít và phát xít Nhật đầu hàng Đồng minh là thời cơ “có một không hai”, tạo ra tình thế hết sức thuận lợi cho phong trào giải phóng dân tộc ở các nước Đông Nam Á. Các dân tộc ở Đông Nam Á đã vùng dậy tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc, giành độc lập tự do cho đất nước. Tháng 8 năm 1945, cách mạng Việt Nam giành được thắng lợi. Ngày 23 tháng 8 năm 1945, nhân dân Lào nổi dậy thành lập chính quyền cách mạng ở nhiều nơi. Ngày 12 tháng 10, nhân dân thủ đô Viêng Chăn khởi nghĩa giành chính quyền. Ngay sau khi Nhật đầu hàng, ngày 17 tháng 8 năm 1945 nước Cộng hòa Inđônêxia thành lập.

TẠI SAO PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC VÀ PHONG TRÀO CHỐNG PHÁT XÍT Ở CHÂU Á TRONG NHỮNG NĂM 1929 ĐẾN NĂM 1939 DIỄN RA MẠNH MẼ?

 

Những năm 1929 đến 1939 là thời kỳ khủng hoảng kinh tế sâu sắc và toàn diện của chủ nghĩa tư bản. Khủng hoảng kinh tế dẫn đến khủng hoảng chính trị. Chủ nghĩa phát xít xuất hiện và chuẩn bị gây chiến tranh thế giới.

Ở Châu Á, Nhân dân Trung Quốc đã tiến hành cuộc đấu tranh chống nền thống trị phản động của chính quyền Tưởng Giới Thạch và cuộc kháng chiến chống phát xít Nhật xâm lược, bảo vệ đất nước. Nhân dân Triều Tiên, tổ chức lực lượng vũ trang, xây dựng căn cứ địa cách mạng…tiến hành cuộc đấu tranh chống Nhật. Ở Ấn Độ, phong trào đấu tranh chống thực dân Anh phát triển rộng khắp trong những năm 1929 đến năm 1932. Sự thành lập Đảng Cộng sản Ấn Độ vào tháng 11 năm 1939 đã đánh dấu một bước phát triển mới của phong trào giải phóng dân tộc ở Ấn Độ.

Ở Đông Nam Á, đầu những năm 30, một số Đảng Cộng sản được thành lập, mở ra một thời kỳ mới trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.

Ở Việt Nam, cuộc khởi nghĩa Yên Bái tháng 2 năm 1930, do Việt Nam Quốc dân đảng tổ chức đã thất bại chấm dứt vai trò lãnh đạo cách mạng của giai cấp tư sản dân tộc. Cao trào cách mạng giải phóng dân tộc 1930 - 1931, mà đỉnh cao là phong trào Xôviết Nghệ Tĩnh, đã mở ra thời kỳ cách mạng Việt Nam đi theo sự lãnh đạo của giai cấp công nhân Đảng Cộng sản Đông Dương.

Ở Philippines, cuộc khởi nghĩa nông dân chống ách bóc lột của địa chủ phong kiến gắn liền với cuộc đấu tranh chống đế quốc bùng nổ năm 1931 đã buộc Mỹ phải trao trả quyền tự trị cho nước này. Ở Miến Điện, phong trào khởi nghĩa nông dân được diễn ra từ cuối năm 1930 đến mùa xuân năm 1932. Đầu năm 1933, ở Indonesia đã bùng nổ cuộc khởi nghĩa của thủy binh trên tàu chiến Đơ Giơven Pơrôvinxien.

NỘI DUNG CHỦ YẾU CỦA PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC Ở CHÂU Á TRONG NHỮNG NĂM 1924 ĐẾN NĂM 1929 LÀ GÌ?

 

Phong trào phát triển đặc biệt mạnh mẽ ở Trung Quốc. Những năm 1924 đến 1927 là thời kỳ bùng nổ cuộc đấu tranh quan trọng - cuộc nội chiến cách mang lần thứ nhất.

Ở Ấn Độ, phong trào bãi công của công nhân tiếp diễn trong suốt những năm 1924 đến năm 1927. Phong trào nông dân chống thuế, chống địa chủ tăng tô tức diễn ra mạnh mẽ vào năm 1927. Đảng Quốc Đại, sau một thời gian suy giảm lực lượng, bắt đầu tăng cường hoạt động mở rộng đội ngũ.

Ở các nước Đông Nam Á, phong trào đấu tranh giành độc lập dân tộc diễn ra sôi nổi. Ở Indonesia, Đảng Cộng sản tích cực lãnh đạo quần chúng đấu tranh đòi hỏi những quyền lợi thiết thân. Năm 1925, phong trào bãi công của công nhân dâng cao. Năm 1926, nhân dân Bativia nay là Giacacta khởi nghĩa vũ trang. Năm 1927, khởi nghĩa vũ trang bùng nổ ở đảo Xumatơra.

Ở Việt Nam trong những năm 20 của thế kỷ XX, Nguyễn Ái Quốc, người cộng sản Việt Nam đầu tiên đã truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin đến với nhân dân ta. Phong trào công nhân phát triển từ tự phát sang tự giác và tiến tới việc thành lập Hội Việt Nam cách mạng thanh niên (tiền thân của Đảng Cộng sản Đông Dương).

PHONG TRÀO GIẢI PHÓNG DÂN TỘC Ở CHÂU Á GIAI ĐOẠN NĂM 1918 ĐẾN NĂM 1923 DIỄN RA THẾ NÀO?

Sau Chiến tranh thế giới thứ nhất, phong trào cách mạng giải phóng dân tộc ở các nước Châu Á lên cao và lan rộng hơn cả so với Châu Phi và Mỹ la tinh.

Ở Trung Quốc, ngày 4 tháng 5 năm 1919, phong trào cách mạng rộng lớn chống chủ nghĩa đế quốc đã bùng nổ, mở đầu cho cuộc cách mạng dân chủ mới tiếp diễn trong suốt 30 năm sau đó. Phong trào Ngũ Tứ đã thúc đẩy phong trào công nhân Trung Quốc nhanh chóng kết hợp với chủ nghĩa Mác - Lênin và dẫn đến việc thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 1921.

Năm 1921, cuộc cách mạng nhân dân Mông Cổ thắng lợi. Đến năm 1924, nước Cộng hòa nhân dân Mông Cổ, nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở châu Á được thành lập. Với sự ủng hộ, giúp đỡ của giai cấp vô sản Nga, Mông Cổ đã đứng vững và từng bước tiến lên con đường xây dựng chủ nghĩa xã hội.

Từ năm 1918 đến năm 1922, nhân dân Ấn Độ đã tăng cường đấu tranh chống thực dân Anh. Nhiều cuộc bãi công lớn của công nhân với hàng chục vạn người tham gia, kéo dài hàng tháng, lan lộng khắp cả nước. Phong trào nổi dậy của nông dân cũng liên tiếp bùng nổ chống lại bọn địa chủ phong kiến và đế quốc Anh.

Ở Thổ Nhĩ Kỳ, cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc từ năm 1919 đến năm 1922, do giai cấp tư sản lãnh đạo đã thắng lợi. Năm 1919, nhân dân Ápganixtan thu được thắng lợi trong cuộc chiến tranh giải phóng dân tộc, buộc đế quốc Anh phải công nhận quyền độc lập. Năm 1919, nhân dân Triều Tiên đã nổi dây khởi nghĩa chống đế quốc Nhật Bản.  Ngày 29 tháng 10 năm 1923, chế độ cộng hòa được thiết lập ở Thổ Nhĩ Kỳ.

Những năm sau Cách mạng Tháng Mười Nga, phong trào giải phóng dân tộc ở Châu Phi và Mỹ latinh cũng có những bước phát triển mới.

NỘI DUNG, HÌNH THỨC ĐẤU TRANH CỦA PHONG TRÀO CÔNG NHÂN GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1929 ĐẾN 1945 LÀ GÌ?

 

Để thoát khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế năm 1929 đến năm 1933, các nước đế quốc đã bằng cách phát xít hóa bộ máy cai trị và ráo riết chuẩn bị chiến tranh thế giới, tiêu biểu như ở Đức, Ý và Nhật. Trước tình hình đó, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân đã phát triển rộng khắp dưới hình thức và nội dung hết sức phong phú.

Nội dung đấu tranh

Dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội VII năm 1935 của Quốc tế Cộng sản, các đảng cộng sản đã đề ra đường lối chiến lược, sách lược cách mạng đúng đắn, sáng tạo và thu được nhiều thắng lợi đáng kể.

Khi chiến tranh nổ ra, các nước thuộc địa, phụ thuộc bị chủ nghĩa phát xít chiếm đóng. Hoạt động trong điều kiện bí mật, nhưng các đảng cộng sản và tổ chức cộng sản đã phối hợp với các tổ chức yêu nước để lãnh đạo phong trào kháng chiến của nhân dân chống chủ nghĩa phát xít.

Tại các nước liên minh chống phát xít, như Liên Xô, Anh, Mỹ, các đảng cộng sản hướng vào động viên nhân dân đứng lên chiến đấu chống chủ nghĩa phát xít, củng cố liên minh chống phát xít. Bằng các hoạt động tích cực của các đảng cộng sản và phong trào công nhân quốc tế, đã góp phần chống lại và làm thất bại chủ nghĩa phát xít.

 Hình thức đấu tranh

 Bãi công chính trị nhằm chống chủ nghĩa phát xít, chống chiến tranh, bảo vệ Liên Xô, đòi các nước đế quốc rút quân khỏi các nước thuộc địa, đòi trả tự do cho các chiến sĩ đấu tranh cho tự do.

PHONG TRÀO CÔNG NHÂN GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1924 ĐẾN NĂM 1928 CÓ NHỮNG ĐẶC ĐIỂM GÌ?

 

Phong trào công nhân giai đoạn từ năm 1924 - 1928 có những đặc điểm sau:

Một là, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân tạm thời lắng xuống, không có những cuộc bùng nổ cách mạng lớn. Tuy nhiên, trong phong trào vẫn có những cuộc bãi công lớn như ở Anh và Áo. Ở Anh, tháng 5 năm 1926, có cuộc bãi công thu hút 5 triệu người tham gia. Ở Áo, tháng 7 năm 1927, bãi công chính trị diễn ra đòi lật đổ chính quyền với khẩu hiệu “Đả đảo chủ nghĩa phát xít” và Đảng Cộng sản Áo cũng kêu gọi phải chiến đấu đến cùng.

Hai là, chủ nghĩa cơ hội cực hữu trong các đảng xã hội - dân chủ tăng cường gieo rắc lý luận và thực tiễn về hợp tác giai cấp. Nó ra sức ca ngợi chủ nghĩa tư bản, nền dân chủ tư sản và tìm mọi cách luận chứng cho chính sách hợp tác với giai cấp tư sản theo con đường cải lương chủ nghĩa; đưa ra thuyết “dân chủ kinh tế”, chứng minh công nhân và giới chủ cùng tham gia quản lý xí nghiệp, công nhân dần dần trở thành người làm chủ, bảo đảm chuyển lên xã hội chủ nghĩa một cách không đau đớn.

Ba là, các đảng cộng sản kiên quyết đấu tranh chống khuynh hướng tả khuynh, biệt phái mới xuất hiện trong đảng. Các khuynh hướng này là phủ nhận đấu tranh cho những quyền lợi trước mắt; phủ nhận đấu tranh hợp pháp, coi thường công tác công đoàn; phủ nhận sách lược lập mặt trận chống phát xít, đánh giá thấp nguy cơ chủ nghĩa phát xít.

VAI TRÒ CỦA QUỐC TẾ CỘNG SẢN ĐỐI VỚI PHONG TRÀO CỘNG SẢN VÀ CÔNG NHÂN QUỐC TẾ LÀ GÌ?

 

Sự ra đời và những hoạt động của Quốc tế Cộng sản có vai trò to lớn đối với phong trào cộng sản và cộng nhân quốc tế, được thể hiện như sau:

- Quốc tế Cộng sản đã khôi phục được sự đoàn kết thống nhất trong phong trào cộng sản và công nhân quốc tế sau khi Quốc tế II phá sản; đã xây dựng được các nhân tố cơ bản đảm bảo cho cách mạng thế giới thắng lợi như vấn đề đảng, lực lượng cách mạng và giác ngộ chủ nghĩa Mác - Lênin...; tiếp tục phát triển lý luận chủ nghĩa xã hội khoa học cho phù hợp với tình hình mới và để lại nhiều bài học quý báu về hoạt động lý luận cũng như thực tiễn cho cách mạng.

- Quốc tế Cộng sản đã vạch ra phương hướng phát triển của cách mạng Đông Dương, giải quyết những bế tắc về đường lối cách mạng trong những năm đầu thế kỷ XX. Hoạt động của Quốc tế Cộng sản đã để lại nhiều bài học kinh nghiệm quý báu cho cách mạng Đông Dương như: Bài học về xây dựng Đảng, về kết hợp chặt chẽ chủ nghĩa yêu nước với chủ nghĩa quốc tế vô sản, về thành lập Mặt trận dân tộc thống nhất, Quốc tế Cộng sản đã góp phần đào tạo đội ngũ cán bộ nòng cốt cho cách mạng Đông Dương.