NỘI DUNG, HÌNH THỨC ĐẤU TRANH CỦA PHONG TRÀO CÔNG NHÂN GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1929 ĐẾN 1945 LÀ GÌ?

 

Để thoát khỏi cuộc khủng hoảng kinh tế năm 1929 đến năm 1933, các nước đế quốc đã bằng cách phát xít hóa bộ máy cai trị và ráo riết chuẩn bị chiến tranh thế giới, tiêu biểu như ở Đức, Ý và Nhật. Trước tình hình đó, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân đã phát triển rộng khắp dưới hình thức và nội dung hết sức phong phú.

Nội dung đấu tranh

Dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội VII năm 1935 của Quốc tế Cộng sản, các đảng cộng sản đã đề ra đường lối chiến lược, sách lược cách mạng đúng đắn, sáng tạo và thu được nhiều thắng lợi đáng kể.

Khi chiến tranh nổ ra, các nước thuộc địa, phụ thuộc bị chủ nghĩa phát xít chiếm đóng. Hoạt động trong điều kiện bí mật, nhưng các đảng cộng sản và tổ chức cộng sản đã phối hợp với các tổ chức yêu nước để lãnh đạo phong trào kháng chiến của nhân dân chống chủ nghĩa phát xít.

Tại các nước liên minh chống phát xít, như Liên Xô, Anh, Mỹ, các đảng cộng sản hướng vào động viên nhân dân đứng lên chiến đấu chống chủ nghĩa phát xít, củng cố liên minh chống phát xít. Bằng các hoạt động tích cực của các đảng cộng sản và phong trào công nhân quốc tế, đã góp phần chống lại và làm thất bại chủ nghĩa phát xít.

 Hình thức đấu tranh

 Bãi công chính trị nhằm chống chủ nghĩa phát xít, chống chiến tranh, bảo vệ Liên Xô, đòi các nước đế quốc rút quân khỏi các nước thuộc địa, đòi trả tự do cho các chiến sĩ đấu tranh cho tự do.

PHONG TRÀO CÔNG NHÂN GIAI ĐOẠN TỪ NĂM 1924 ĐẾN NĂM 1928 CÓ NHỮNG ĐẶC ĐIỂM GÌ?

 

Phong trào công nhân giai đoạn từ năm 1924 - 1928 có những đặc điểm sau:

Một là, phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân tạm thời lắng xuống, không có những cuộc bùng nổ cách mạng lớn. Tuy nhiên, trong phong trào vẫn có những cuộc bãi công lớn như ở Anh và Áo. Ở Anh, tháng 5 năm 1926, có cuộc bãi công thu hút 5 triệu người tham gia. Ở Áo, tháng 7 năm 1927, bãi công chính trị diễn ra đòi lật đổ chính quyền với khẩu hiệu “Đả đảo chủ nghĩa phát xít” và Đảng Cộng sản Áo cũng kêu gọi phải chiến đấu đến cùng.

Hai là, chủ nghĩa cơ hội cực hữu trong các đảng xã hội - dân chủ tăng cường gieo rắc lý luận và thực tiễn về hợp tác giai cấp. Nó ra sức ca ngợi chủ nghĩa tư bản, nền dân chủ tư sản và tìm mọi cách luận chứng cho chính sách hợp tác với giai cấp tư sản theo con đường cải lương chủ nghĩa; đưa ra thuyết “dân chủ kinh tế”, chứng minh công nhân và giới chủ cùng tham gia quản lý xí nghiệp, công nhân dần dần trở thành người làm chủ, bảo đảm chuyển lên xã hội chủ nghĩa một cách không đau đớn.

Ba là, các đảng cộng sản kiên quyết đấu tranh chống khuynh hướng tả khuynh, biệt phái mới xuất hiện trong đảng. Các khuynh hướng này là phủ nhận đấu tranh cho những quyền lợi trước mắt; phủ nhận đấu tranh hợp pháp, coi thường công tác công đoàn; phủ nhận sách lược lập mặt trận chống phát xít, đánh giá thấp nguy cơ chủ nghĩa phát xít.

NHỮNG HOẠT ĐỘNG CỦA PHONG TRÀO CÔNG NHÂN QUỐC TẾ ỦNG HỘ CÔNG XÃ PARI LÀ GÌ?

 

Công xã Pari luôn được sự ủng hộ của giai cấp công nhân quốc tế với các hoạt động cụ thể sau đây:

Đó là sự hoạt động tích cực, kịp thời của Tổng hội đồng quốc tế, nổi lên trong đó là vai trò của C.Mác và Ph.Ăngghen. Hai ông là người lãnh đạo Tổng hội đồng và là những người ủng hộ Công xã một cách nồng nhiệt nhất, có trách nhiệm nhất; giúp Công xã không chỉ giới hạn ở sự vận động mà còn đóng góp những ý kiến có liên quan đến sách lược lãnh đạo và các hoạt động quân sự; đã góp ý kiến về những chính sách kinh tế của Công xã, đặc biệt về những sách lược liên minh giữa giai cấp vô sản và giai cấp nông dân. C.Mác đã đề nghị Công xã ra một sắc lệnh đặc biệt cho nông dân hoãn trả nợ cầm cố.

Phong trào công nhân ủng hộ, đoàn kết với giai cấp vô sản Pháp rất sôi nổi, mạnh mẽ và rộng khắp. Đi đầu là phong trào đoàn kết của công nhân Đức, sau đó đến công nhân Áo, Hung, công nhân Anh, Thụy Sĩ, công nhân các thành phố Bắc Mỹ và ở một số nước khác. Trong những ngày “tuần lễ đẫm máu” của Công xã, công nhân đã lợi dụng diễn đàn nghị viện để vạch trần sự tiếp tay bẩn thỉu của Bixmác cho chính phủ phản động Chie. Báo “Nhà nước nhân dân” - cơ quan ngôn luận của Đảng Xã hội dân chủ, tuy bị phạt và tịch thu, nhưng khi nói về Công xã Pari vẫn dũng cảm trình bày những biện pháp của công nhân Đức bảo vệ chiến sĩ Công xã và vạch trần những luận điệu vu khống của giới báo chí phản động Đức. Mặc cho nhà cầm quyền đe dọa giải tán, đại hội thường kỳ của Đảng Xã hội dân chủ Đức vẫn bầy tỏ thái độ đoàn kết với Công xã.

Ở một số nước như Áo, Hung, Anh và cả các nước kể trên, công nhân đã có nhiều hình thức ủng hộ Công xã như mít tinh, biểu tình tưởng nhớ các chiến sĩ Công xã, đòi nhà cầm quyền của nước họ không giao nộp cho chính phủ Chie những chiến sĩ Công xã đang lánh nạn ở các nước. Đặc biệt, ở Thụy Sĩ công nhân đã in lời kêu gọi, lập đội võ trang dự định ủng hộ phong trào cách mạng ở các tỉnh miền Nam nước Pháp. Công nhân ở một số nước đã biết kết hợp đưa yêu sách đấu tranh của mình gắn với nội dung đấu tranh bảo vệ sự nghiệp Công xã.

Nhiều chiến sĩ cách mạng của phong trào công nhân ở các nước đã trực tiếp cùng chiến đấu với giai cấp công nhân Pháp trong những ngày Pari sôi sục cách mạng, như Ba Lan, Hunggari, Nga … Phong trào quốc tế ủng hộ Công xã đã rất kịp thời và sâu rộng, không chỉ bằng tinh thần mà cả một phần xương máu của một số nhà cách mạng của các nước trực tiếp chiến đấu cùng Công xã. Trong đó, Tổng hội đồng quốc tế do C.Mác và Ph.Ăngghen lãnh đạo là trung tâm của sự đoàn kết, ủng hộ Công xã Pari.

NGHIÊN CỨU LỊCH SỬ PHONG TRÀO CÔNG NHÂN QUỐC TẾ GIAI ĐOẠN TRƯỚC KHI ĐẢNG CỘNG SẢN RA ĐỜI CÓ Ý NGHĨA GÌ?

 

Nghiên cứu lịch sử phong trào công nhân quốc tế giai đoạn trước khi đảng cộng sản ra đời có ý nghĩa rất quan trọng, đó là: 

Thấy rõ phong trào cộng sản và công nhân quốc tế nổ ra là một tất yếu do sự vận động của những mâu thuẫn đối kháng về lợi ích giữa giai cấp vô sản bị bóc lột và và giai cấp tư sản thống trị, bóc lột. Nó phản ánh một hiện thực xã hội của những lao động “người cùng khổ” với khá vọng được giải phóng thoát khỏi tình cảnh bóc lột về kinh tế, áp bức về tinh thần. Những cuộc đấu tranh độc lập của giai cấp công nhân khi chưa có chính đảng cách mạng lãnh đạo chỉ là mang tính tự phát, nhưng từng bước đã thể hiện tính tích cực chính trị, từ chỗ đấu tranh đòi quyền lợi về kinh tế, trước mắt đến đấu tranh đòi quyền lợi về chính trị, vì lợi ích giai cấp, cơ bản lâu dài. Phong trào công nhân quốc tế không phải là một hiện tượng ngẫu nhiên của lịch sử, mà là nhu cầu tự giải phóng từ những mâu thuẫn trong lòng chế độ bóc lột.

Nó thể hiện bản chất của giai cấp lao động tiến bộ trong nền đại công nghiệp, luôn vươn tới những giá trị tự do, công bằng, bình đẳng, nhân văn. Những cuộc vận động, cuộc đấu tranh độc lập của giai cấp công nhân khi chưa có chính đảng cách mạng lãnh đạo, mặc dù không giành được thắng lợi triệt để, song đã cho thấy tinh thần cách mạng của những người vô sản đại diện cho lực lượng sản xuất hiện đại không chịu khuất phục bởi chế độ áp bức, bóc lột, bất công.

Nghiên cứu lịch phong trào công nhân quốc tế giai đoạn trước khi đảng cộng sản ra đời mới thấy rõ nội dung, tính chất của phong trào công nhân khi chưa có đội tiền phong lãnh đạo; đồng thời, khẳng định vai trò to lớn của chính đảng cách mạng. Thực tế cho thấy, khi chưa có đảng, hoạt động của phong trào công nhân chủ yếu vẫn mang tính tự phát; từ khi đảng cộng sản được thành lập (6/1847), phong trào công nhân chuyển dần từ tự phát lên tự giác và đáp ứng mục tiêu, xu hướng phát triển của phong trào.

MÔN HỌC LỊCH SỬ PHONG TRÀO CỘNG SẢN VÀ CÔNG NHÂN QUỐC TẾ CÓ NHỮNG NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU NÀO?

 

Môn lịch sử phong trào cộng sản và công nhân quốc tế có nhiệm vụ nghiên cứu cơ bản sau:

Thứ nhất, làm rõ hoàn cảnh lịch sử thế giới và mỗi nước có liên quan đến hoạt động của giai cấp công nhân, các đảng cộng sản và công nhân quốc tế. Đây là cơ sở để nhận thức toàn diện, sâu sắc tiến trình vận động, phát triển, những nội dung cương lĩnh chiến lược, sách lược, cùng với những hình thức, phương pháp đấu tranh của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế ở mỗi nước và trên thế giới.

Thứ hai, nghiên cứu quá trình hình thành, biến đổi các tổ chức chính trị - xã hội của giai cấp công nhân quốc tế, các hoạt động của nó. Cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân quốc tế bao gồm đấu tranh chính trị, đấu tranh tư tưởng, đấu tranh kinh tế; được tiến hành thông qua các tổ chức của giai cấp công nhân. Sự ra đời, phát triển các tổ chức chính trị - xã hội đều do yêu cầu thực tiễn đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân.

Thứ ba, nghiên cứu các sự kiện chính trị - xã hội, các cuộc cách mạng vô sản, các phong trào vận động cách mạng lớn của giai cấp công nhân từng nước, cũng như trên phạm vi toàn thế giới.

Thứ tư, nghiên cứu các vấn đề chiến lược, sách lược của các đảng cộng sản và công nhân quốc tế trong quá trình lãnh đạo phong trào công nhân, sự hình thành các quan điểm, chủ trương, đường lối, chính sách, quá trình thực hiện và kết quả của nó đối với sự biến đổi của phong trào và tiến trình cách mạng xã hội chủ nghĩa.

Thứ năm, nghiên cứu lịch sử ra đời, biến đổi các trào lưu tư tưởng phi mác xít, trào lưu tư tưởng đối lập với chủ nghĩa Mác - Lênin, đi ngược lại với lợi ích, lập trường của giai cấp công nhân trong nội bộ phong trào cộng sản công nhân quốc tế. Đó là sự xuất hiện, hình thành, phát triển những tư tưởng cơ hội, xét lại, thù địch và tác hại của nó đối với hoạt động của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.

Thứ sáu, rút ra các bài học kinh nghiệm, ý nghĩa lịch sử, tính quy luật phát triển của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế. Đó là những bài học về xây dựng chính đảng cách mạng của giai cấp công nhân; về liên minh giữa giai cấp công nhân và các giai cấp, tầng lớp lao động khác; về phương pháp cách mạng; về đoàn kết quốc tế; về tinh thần cảnh giác cách mạng… Tính quy luật phát triển của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế.

QUỐC TẾ CỘNG SẢN ĐÃ KẾT HỢP CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỚI PHONG TRÀO CÔNG NHÂN TRÊN PHẠM VỊ TOÀN THẾ GIỚI

Với sự hoạt động của Quốc tế Cộng sản và V.I. Lênin, khẩu hiệu “Vô sản toàn thế giới liên hiệp lại!” của C. Mác đã được phát triển thành “Vô sản toàn thế giới và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại!”. Đó không chỉ thể hiện sự phát triển về mặt lý luận, mà còn phản ánh sự lớn mạnh của các lực lượng cách mạng, tiến bộ trong thực tiễn. Điều đó làm cho Quốc tế Cộng sản ngày càng phát triển, trở thành người lãnh đạo, là lãnh tụ của giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới. Từ khi thành lập Quốc tế Cộng sản đến khi tuyên bố tự giải tán (năm 1943), phong trào cộng sản, công nhân quốc tế và phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ, có bước tiến dài, vững chắc. Sự hình thành, phát triển, tiến bộ về chính trị, tư tưởng và tổ chức của các đảng cộng sản theo lập trường của chủ nghĩa Mác – Lênin là dấu ấn nổi bật, thể hiện công lao không thể phủ nhận của Quốc tế Cộng sản.

Trong hơn 20 năm tồn tại và phát triển, Quốc tế Cộng sản đã tổ chức 7 kỳ đại hội. Qua mỗi kỳ đại hội, cuộc đấu tranh của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế ngày càng tiến bộ, trưởng thành. Một loạt đảng cộng sản, đảng công nhân ở nhiều nước đã ra đời, trực tiếp lãnh đạo và đưa phong trào cộng sản và công nhân quốc tế phát triển ở mỗi nước. Năm 1919, chỉ có 10 đảng cộng sản tham gia Quốc tế Cộng sản, đến năm 1921, con số này đã lên đến 48. Quốc tế Cộng sản hoạt động theo những nguyên tắc của chủ nghĩa Mác – Lênin. Trong tổ chức cũng như khi thảo luận thông qua các văn kiện về nhiệm vụ chiến lược, cương lĩnh, luôn bảo đảm đoàn kết, nhất trí, ngăn ngừa những phần tử cơ hội, hữu khuynh, phần tử “phái giữa” chống phá và chui vào tổ chức; bảo vệ sự đoàn kết, thống nhất và bản chất cách mạng của Quốc tế Cộng sản. Đó là yếu tố đảm bảo chắc chắn cho sự trong sạch, vững mạnh của các đảng cộng sản để các đảng đủ sức làm tròn sứ mệnh tiên phong lãnh đạo cách mạng.

QUỐC TẾ CỘNG SẢN ĐÃ KẾT HỢP CHỦ NGHĨA MÁC – LÊNIN VỚI PHONG TRÀO CÔNG NHÂN TRÊN PHẠM VI TOÀN THẾ GIỚI

Với sự hoạt động của Quốc tế Cộng sản và V.I. Lênin, khẩu hiệu “Vô sản toàn thế giới liên hiệp lại!” của C.Mác đã được phát triển thành “Vô sản toàn thế giới và các dân tộc bị áp bức đoàn kết lại!”. Đó không chỉ thể hiện sự phát triển về mặt lý luận, mà còn phản ánh sự lớn mạnh của các lực lượng cách mạng, tiến bộ trong thực tiễn. Điều đó làm cho Quốc tế Cộng sản ngày càng phát triển, trở thành người lãnh đạo, là lãnh tụ của giai cấp vô sản và các dân tộc bị áp bức trên toàn thế giới. Từ khi thành lập Quốc tế Cộng sản đến khi tuyên bố tự giải tán (năm 1943), phong trào cộng sản, công nhân quốc tế và phong trào giải phóng dân tộc phát triển mạnh mẽ, có bước tiến dài, vững chắc. Sự hình thành, phát triển, tiến bộ về chính trị, tư tưởng và tổ chức của các đảng cộng sản theo lập trường của chủ nghĩa Mác – Lênin là dấu ấn nổi bật, thể hiện công lao không thể phủ nhận của Quốc tế Cộng sản.

Trong hơn 20 năm tồn tại và phát triển, Quốc tế Cộng sản đã tổ chức 7 kỳ đại hội. Qua mỗi kỳ đại hội, cuộc đấu tranh của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế ngày càng tiến bộ, trưởng thành. Một loạt đảng cộng sản, đảng công nhân ở nhiều nước đã ra đời, trực tiếp lãnh đạo và đưa phong trào cộng sản và công nhân quốc tế phát triển ở mỗi nước. Năm 1919, chỉ có 10 đảng cộng sản tham gia Quốc tế Cộng sản, đến năm 1921, con số này đã lên đến 48. Quốc tế Cộng sản hoạt động theo những nguyên tắc của chủ nghĩa Mác – Lênin. Trong tổ chức cũng như khi thảo luận thông qua các văn kiện về nhiệm vụ chiến lược, cương lĩnh, luôn bảo đảm đoàn kết, nhất trí, ngăn ngừa những phần tử cơ hội, hữu khuynh, phần tử “phái giữa” chống phá và chui vào tổ chức; bảo vệ sự đoàn kết, thống nhất và bản chất cách mạng của Quốc tế Cộng sản. Đó là yếu tố đảm bảo chắc chắn cho sự trong sạch, vững mạnh của các đảng cộng sản để các đảng đủ sức làm tròn sứ mệnh tiên phong lãnh đạo cách mạng.

SỨC SỐNG MỚI CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI CÁC ĐẢNG CỘNG SẢN VÀ CÔNG NHÂN CÀNG NHẬN THỨC RÕ HƠN VỀ BẢN CHẤT CỦA CHỦ NGHĨA TƯ BẢN

          Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, các nước xã hội chủ nghĩa không chỉ kiên định trụ vững, mà còn từng bước vượt qua những khó khăn, thách thức, tiếp tục thực hiện cải cách, đổi mới thắng lợi về mọi mặt và nâng cao vị thế quốc tế của mình. Con đường cải cách và đổi mới của các nước xã hội chủ nghĩa đã đóng góp nhiều thành tựu về lý luận và thực tiễn xây dựng chủ nghĩa xã hội. Các nước xã hội chủ nghĩa đã, đang và sẽ là những chủ thể quốc tế quan trọng trong quá trình thúc đẩy sự hình thành trật tự thế giới mới sau “chiến tranh lạnh”.

Thành tựu cải cách và đổi mới của các nước xã hội chủ nghĩa trong thời gian qua đã chứng tỏ sức sống và khả năng tự đổi mới để đi lên chủ nghĩa xã hội là rất mãnh liệt. Sự khai phá, tìm tòi con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của Trung Quốc, Việt Nam và một số nước có một giá trị nhân đạo cao cả, đóng góp cả về mặt lý luận và thực tiễn giúp các Đảng Cộng sản vững niềm tin trong việc lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội. Tại Hội thảo quốc tế "Phát triển và sáng tạo: chủ nghĩa xã hội thế giới đầu thế kỷ XXI" được tổ chức ở Bắc Kinh (Trung Quốc, tháng 10-2004), học giả nhiều nước đánh giá con đường đi lên chủ nghĩa xã hội thông qua kinh tế thị trường mà các nước xã hội chủ nghĩa đang tiến hành đã làm cho các Đảng Cộng sản - công nhân và cả thế giới phải chú ý. Tỷ trọng các nước xã hội chủ nghĩa hiện nay trong nền chính trị và kinh tế quốc tế đã vượt xa thời kỳ Liên Xô đầu thế kỷ XX.

Trong bối cảnh toàn cầu hóa hiện nay, những mâu thuẫn vốn có của xã hội tư bản càng trở nên sâu sắc hơn. Mâu thuẫn giữa lực lượng sản xuất xã hội hóa cao với quan hệ sản xuất chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa về tư liệu sản xuất ngày càng trở nên gay gắt. Toàn cầu hóa hiện nay không "san lấp" mà còn "đào sâu thêm hố ngăn cách" giàu nghèo. Toàn cầu hóa đang làm nảy sinh những vấn đề toàn cầu cấp bách, môi trường sống của con người đang bị phá hủy nghiêm trọng. Do đó, trong mỗi quốc gia, đặc biệt là các nước tư bản phát triển đã và đang xuất hiện nhiều phong trào xã hội hoài nghi về sự “trường cửu” của chế độ tư bản và đấu tranh nhằm khắc phục chủ nghĩa tư bản, xây dựng một xã hội mới bền vững.

Toàn cầu hóa hiện đang dẫn đến tình trạng cường quyền, hiếu chiến ngày càng tăng của chủ nghĩa đế quốc. Lợi dụng cuộc chiến chống khủng bố sau “sự kiện 11-9-2001”, Mỹ đã tiến hành cuộc chiến tranh quy mô lớn ở Áp-ga-ni-xtan (2001) và I-rắc (2003). Năm 1999, Mỹ tiến hành can thiệp quân sự ở bất cứ nơi nào trên thế giới mà Mỹ cho là ở đó có biểu hiện “vi phạm” dân chủ, nhân quyền. Cuối năm 2002 - Mỹ lại thông qua học thuyết “đánh đòn phủ đầu” đối với những lực lượng, những quốc gia mà Mỹ coi là mối đe dọa đến lợi ích chiến lược của Mỹ. Hiện nay, Mỹ "bật đèn xanh”, dung túng cho I-xra-en đàn áp phong trào giải phóng dân tộc của người Pa-le-xtin, gây chiến tranh với Li-băng, đe dọa Xy-ri và I-ran... làm cho tình hình Trung Đông càng thêm căng thẳng...

Những biểu hiện trên càng làm cho nhân loại tiến bộ và trước hết là những người cộng sản nhận rõ hơn bản chất thực của chủ nghĩa tư bản. Trong những năm đầu thế kỷ XXI, các trào lưu đấu tranh nhằm khắc phục chủ nghĩa tư bản, xây dựng một xã hội mới, nhân văn, nhân đạo hơn đã xuất hiện ở nhiều nước. Hướng tới thời đại mới, xã hội mới sau tư bản chủ nghĩa, theo nhận định của các học giả tham dự hội thảo nói trên, là tiếng nói chung của các khu vực rộng lớn ở châu Á, châu Phi và Mỹ La-tinh. Các trào lưu nhân văn, khắc phục chủ nghĩa tư bản sẽ liên kết với nhau tạo thành những biến động quyết liệt trong thế kỷ XXI. Điều này là cơ sở thúc đẩy sự lựa chọn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội của nhân loại tiến bộ trên thế giới nói chung và của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế nói riêng.