XÂY DỰNG “LÁ CHẮN” TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG

Ngày càng có nhiều người sử dụng internet, nhất là trẻ em, là nạn nhân của các hành vi phạm tội trên không gian mạng. Tội phạm trên mạng diễn ra ngày càng phức tạp ở hàng loạt quốc gia từ châu Á, châu Phi đến châu Âu, trở thành một thách thức không thể coi nhẹ đối với sự phát triển kinh tế-xã hội trong thời đại mới.

Trung tâm Bảo vệ trẻ em trên mạng (COPB) thuộc Bộ An ninh quốc gia Israel vừa gióng lên hồi chuông báo động về số lượng vụ tội phạm mạng xảy ra với đối tượng là trẻ em. Theo đó, trong năm 2022, đường dây nóng của trung tâm này đã xử lý hơn 8.100 sự vụ trên không gian mạng mà nạn nhân chủ yếu là trẻ em. Cụ thể, có 31% số sự vụ liên quan đến tấn công tình dục, 15% số vụ liên quan đến nguy cơ tự tử và đe dọa tính mạng, 14% số vụ là về dọa nạt tinh thần trên internet.

Trong thời đại công nghệ phát triển, trẻ em tiếp cận internet từ khá sớm nhưng thực tế cho thấy, những “tấm lá chắn” để bảo vệ trẻ em trên không gian mạng phức tạp và đầy rẫy nguy hiểm này lại chưa được xây dựng hiệu quả. Theo một khảo sát, hầu hết trẻ em tại các nước thuộc Liên minh châu Âu (EU) sử dụng điện thoại thông minh hằng ngày, cao gấp hai lần so với cách đây 10 năm và bắt đầu từ độ tuổi nhỏ hơn so với trước kia.

Trong khi đó, cơ quan thực thi pháp luật Mỹ thông báo, trong năm 2022 có hơn 7.000 báo cáo về việc trẻ em và thanh thiếu niên bị tống tiền. Nhiều vụ tống tiền xảy ra trên các ứng dụng trò chuyện và trò chơi điện tử trực tuyến. Cơ quan chức năng cho rằng, sự xấu hổ và sợ hãi đã khiến các nạn nhân không tìm kiếm sự trợ giúp từ gia đình.

Công ty giải pháp an ninh mạng CybergymIEC của Israel nhận định, năm 2022 được coi là “năm của tin tặc” với số vụ tấn công mạng tăng nhanh trên khắp thế giới. Chỉ riêng trong sáu tháng đầu năm 2022, các cuộc tấn công mạng trên toàn cầu đã tăng 42% so với cùng kỳ năm trước đó. Y tế đứng đầu danh sách những lĩnh vực thường xuyên bị tấn công mạng.

Không chỉ các cá nhân mà nhiều tổ chức cũng là nạn nhân của tội phạm mạng thời gian qua. Công ty an ninh mạng Kaspersky cho biết, trong năm 2022, có tới 47% số máy tính của các hệ thống điều khiển công nghiệp ở châu Phi đã bị tấn công bằng phần mềm độc hại, cao hơn so với tỷ lệ 40% ở cấp độ toàn cầu. Trong đó, Ethiopia, Algeria, Burundi là những quốc gia thường xuyên hứng chịu hình thái tấn công mạng này.

Còn tại châu Âu, cảnh sát khu vực mới đây đã bắt giữ 42 người, thu được nhiều khẩu súng, ma túy và tiền mặt, sau một chiến dịch nhằm vào dịch vụ tin nhắn trực tuyến mã hóa có tên là Exclu Messenger được các băng nhóm tội phạm sử dụng. Italia gần đây cũng cho biết, hàng nghìn máy chủ trên khắp thế giới đã bị tấn công bằng mã độc tống tiền và khuyến cáo các cơ quan của nước này tiến hành biện pháp bảo vệ các hệ thống máy tính của mình.

Đại dịch Covid-19 đã mở đường cho sự bùng nổ của nền kinh tế kỹ thuật số trên toàn cầu, song kéo theo đó là hàng loạt hình thức tội phạm mạng gia tăng về mức độ, tần suất, như tấn công đòi tiền chuộc, phá hoại cơ sở hạ tầng thiết yếu, đánh cắp tiền kỹ thuật số… Công ty giải pháp an ninh mạng CybergymIEC của Israel nhận định, năm 2022 được coi là “năm của tin tặc” với số vụ tấn công mạng tăng nhanh trên khắp thế giới. Chỉ riêng trong sáu tháng đầu năm 2022, các cuộc tấn công mạng trên toàn cầu đã tăng 42% so với cùng kỳ năm trước đó. Y tế đứng đầu danh sách những lĩnh vực thường xuyên bị tấn công mạng.

Việc nâng cao nhận thức cho cả người lớn và trẻ em về sử dụng internet một cách thông minh, an toàn, có trách nhiệm, cũng như nỗ lực đấu tranh phòng chống các hành vi xâm phạm trẻ em là “tấm lá chắn” hữu hiệu để bảo vệ người dùng trên không gian mạng. Trong bối cảnh các sự cố mạng xảy ra thường xuyên hơn và gây thiệt hại lớn, các công ty, tổ chức… càng cần chú trọng đào tạo để bảo đảm nhân viên được trang bị những kỹ năng và kiến thức cần thiết về an ninh mạng.

Theo: Nam Anh

HOẠT ĐỘNG XÂM PHẠM AN NINH QUỐC GIA TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG TRONG BỐI CẢNH CUỘC CÁCH MẠNG CÔNG NGHIỆP LẦN THỨ TƯ HIỆN NAY

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư được hình thành dựa trên nền tảng của công nghệ số cùng với việc sử dụng phổ biến Internet. Đặc trưng quan trọng của cuộc cách mạng này là sự phát triển hệ thống liên kết thế giới thực và ảo trên cơ sở internet kết nối vạn vật (Internet of Things - IoT) và Internet kết nối các hệ thống (Internet of Systems - IoS). Trong bối cảnh diễn ra cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, trên không gian mạng xuất hiện những nguy cơ, hoạt động tác động mạnh mẽ đến an ninh quốc gia của tất cả các nước, trong đó có Việt Nam. Ở các nước trên thế giới, nhất là các nước có nền khoa học - công nghệ phát triển, như Mỹ, Nga, Trung Quốc..., đã và đang xuất hiện ngày càng nhiều hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia trên không gian mạng. Cụ thể là:

Một là, chiến tranh mạng. Có thể nói, chiến tranh mạng là một hình thái chiến tranh mới, vượt ra khỏi khuôn khổ khái niệm về chiến tranh quân sự truyền thống. Đây là cuộc chiến tranh bất đối xứng, chỉ một lực lượng rất nhỏ cũng có thể gây thiệt hại lớn cho đối phương. Chiến tranh mạng không sử dụng khí tài quân sự truyền thống mà sử dụng lực lượng tinh nhuệ để lập trình, chế tạo, sản xuất và nhân bản hàng loạt vũ khí mạng, như mã độc, hệ thống công cụ tấn công mạng, hệ thống công cụ tình báo mạng. Mặc dù được tiến hành trên không gian mạng nhưng hậu quả do chiến tranh mạng gây ra có thể vượt ra ngoài phạm vi không gian ảo và có sức tàn phá lớn, thậm chí vượt xa chiến tranh quân sự truyền thống. Tháng 4/2007, hàng loạt trang thông tin điện tử (website) các cơ quan chính phủ, nhà cung cấp dịch vụ Internet và ngân hàng của Estonia bị tấn công liên tục. Hậu quả là hầu hết các website tại Estonia bị tê liệt trong khoảng 3 tuần, gây ra nhiều thiệt hại cho nước này. Năm 2009, hàng loạt website của chính phủ Mỹ và Hàn Quốc cũng bị tấn công, trong đó nhiều website quan trọng của Mỹ và Hàn Quốc phải tạm ngừng hoạt động.

Hai là, gián điệp mạng. Gián điệp mạng ra đời cùng với sự xuất hiện của không gian mạng với sự kết nối của mạng máy tính, internet và sự phát triển của công nghệ thông tin. Gián điệp mạng có thể gây ra những tổn thất khôn lường về nhiều mặt, thậm chí làm ảnh hưởng đến nhiều quốc gia thông qua hoạt động tấn công vào hệ thống máy tính của các cơ quan chính quyền, tập đoàn kinh tế, hệ thống ngân hàng hoặc hệ thống thông tin của các cảng sân bay hàng không quốc tế,... để đánh cắp dữ liệu số, thông tin bí mật hoặc tấn công mã độc, chiếm quyền kiểm soát, điều khiển hệ thống thông tin... Từ năm 2006 đến năm 2017, WikiLeaks cho công bố hàng loạt tài liệu mật, trong đó có nhiều tài liệu mật của Mỹ và một số nước, bao gồm cả các tài liệu phản ánh hoạt động giám sát các thiết bị di động của Cơ quan tình báo Trung ương Mỹ (CIA). Năm 2013, Edward Snowden tiết lộ thông tin mật về chương trình do thám toàn cầu do tình báo Mỹ và Anh thực hiện, gồm cả các hoạt động giám sát điện thoại của một số nhà lãnh đạo trên thế giới, như Tổng thống Nga Dmitry Medvedev, Thủ tướng Đức Angela Merkel... Năm 2016, 11,5 triệu tài liệu mật cũng đã được công khai cho báo chí trong vụ “Hồ sơ Panama”...

Ba là, khủng bố mạng. Thời gian qua, các đối tượng khủng bố quốc tế; các thế lực thù địch; các tổ chức tin tặc, điển hình như Tổ chức khủng bố Nhà nước Hồi giáo tự xưng (IS), tổ chức tin tặc do “nhóm hacker ẩn danh” Anonymous sáng lập và chỉ đạo, luôn tìm cách lợi dụng không gian mạng, công nghệ thông tin hoặc phương tiện điện tử để thực hiện các hành vi khủng bố, tài trợ khủng bố. Hoạt động khủng bố mạng gồm tấn công mạng nhằm mục đích khủng bố; tấn công khủng bố trên mạng; sử dụng không gian mạng để đe dọa khủng bố. Năm 2015, nhóm hacker người Tunisia Al-Fallaga có quan hệ chặt chẽ với mạng lưới thánh chiến toàn cầu đã tiến hành chiến dịch “Op Electronic Badr” tấn công các trang tin điện tử của ngân hàng Hapoalim, Mossad và nhiều website khác của Chính phủ Israel, sau đó đăng tải các tài liệu thu được lên Facebook. Thời gian qua, tổ chức khủng bố IS cũng liên kết chặt chẽ với các nhóm tin tặc, như Cyber Caliphate, IS Hacking Division, ISIS Cyber Army và một số nhóm tin tặc khác ủng hộ IS tiến hành các vụ tấn công mạng nhằm vào mục tiêu của các nước mà chúng cho là thù địch.

Bốn là, tội phạm mạng. Bên cạnh những loại tội phạm, như khủng bố, gián điệp trên không gian mạng, còn xuất hiện các hành vi vi phạm pháp luật khác, như xâm nhập bất hợp pháp, lấy cắp, sửa đổi, phá hoại dữ liệu, dùng dữ liệu đó vào mục đích xâm phạm an ninh quốc gia, chiếm đoạt tài sản, phát tán thông tin thuộc bí mật nhà nước, bí mật kinh doanh, bí mật đời tư. Thủ đoạn của chúng là sử dụng kỹ thuật tấn công chủ động, tấn công thụ động; tấn công lợi dụng lỗ hổng bảo mật, để xâm nhập bất hợp pháp...; trong đó thủ đoạn phổ biến là lừa người sử dụng để cài backdoor, trojan. Với ưu thế miễn phí, tiện lợi, các dịch vụ mạng như Skype, Yahoo, Facebook, Viber, Zalo,... được sử dụng phổ biến ở nhiều nước trên thế giới và Việt Nam. Tội phạm mạng đã lợi dụng các dịch vụ này để cài mã độc, phần mềm gián điệp vào các thiết bị di động, máy tính kết nối internet nhằm kiểm soát, lấy cắp nội dung thông tin, dữ liệu cuộc gọi, gây ra nhiều thiệt hại cho người dùng, trong đó có các cá nhân, cơ quan chính quyền các nước. Ví dụ, như vụ “hacker của thế kỷ 21” Albert Gonzalez đánh cắp dữ liệu của hơn 170 triệu thẻ tín dụng trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến năm 2007, gây chấn động dư luận Mỹ và thế giới do mức độ hậu quả thiệt hại nặng nề mà nó gây ra. Hay vụ Mỹ và Anh bắt giữ 48 người ở Mỹ liên quan đến vụ tấn công được biết đến với loại trojan mang tên Zeus mà họ dùng để trộm cắp hơn 70 triệu USD từ các ngân hàng trên khắp thế giới.

KIÊN QUYẾT ĐẤU TRANH CHỐNG MỌI BIỂU HIỆN LỆCH LẠC, XÂM PHẠM LỢI ÍCH QUỐC GIA VÀ HY SINH LỢI ÍCH QUỐC GIA VIỆT NAM HIỆN NAY

Đại hội XIII của Đảng đã thấy rõ nước ta trong giai đoạn hiện nay vẫn đứng trước nhiều thách thức lớn, đan xen nhau, tác động tổng hợp và diễn biễn phức tạp, không thể coi thường bất cứ thách thức nào. Nguy cơ tụt hậu xa hơn về kinh tế so với nhiều nước trong khu vực và trên thế giới vẫn tồn tại; tình trạng suy thoái về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên gắn với tệ quan liêu, tham nhũng, lãnh phí là nghiêm trọng. Hiện nay, các thế lực thù địch với con đường khác ra sức dùng áp lực vũ trang xâm phạm chủ quyền và lợi ích quốc gia. Đấu tranh chống mọi biểu hiện lệch lạc, sai trái, xâm phạm sai trái, hy sinh lợi ích quốc gia là việc làm cần thiết.

Các thế lực thù địch vẫn tiếp tục thực hiện âm mưu “diễn biến hòa bình”, gây bạo loạn lật đổ, sử dụng các chiêu bài “dân chủ”, “nhân quyền” hòng làm thay đổi chế độ chính trị ở nước ta. Ở Biển Đông trong những năm gần đây Trung Quốc gia tăng các hoạt động xâm phạm vào khu vực chủ quyền của Việt Nam. Trong nội bộ, những biểu hiện xa rời mục tiêu của chủ nghĩa xã hội, “tự diễn biến”, “tự chuyển hóa” có những diễn biến phức tạp. Về khoảng cách giàu nghèo giữa các vùng, miền ngày càng lớn, những yếu kém trong công tác xây dựng Đảng nên còn một bộ phận cán bộ, đảng viên có biểu hiện suy thoái về phẩm chất đạo đức và lối sống. Nếu để những hiện tượng sai trái, lệch lạc nêu trên kéo dài mà Đảng và Nhà nước ta không có biện pháp hữu hiệu ngăn chặn sẽ đe dọa sự tồn vong của đất nước, giá trị văn hóa dân tộc sẽ mất dần. Mà giá trị, bản sắc văn hóa dân tộc không giữ gìn được thì văn hóa ngoại lai xâm nhập, khi văn hóa dân tộc mất dần thì lợi ích quốc gia không còn. Yêu cầu phải tiến hành đa dạng nội dung, hình thức, lực lượng, phương pháp đấu tranh như cả trực tiếp và gián tiếp; thông qua luật pháp quốc tế; các tổ chức quốc tế và ngoại giao… để bảo vệ lợi ích quốc gia. Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Đảng ta nhấn mạnh: chủ động ngăn chặn, làm thất bại mọi âm mưu, hoạt động chống phá của các thế lực thù địch và sẵn sàng ứng phó với các mối đe dọa an ninh phi truyền thống mang tính toàn cầu, không để bị động, bất ngờ trong mọi tình huống... 

PHẢN ĐỘNG XÚC PHẠM ANH LINH CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH

Phan Công Hải (SN 1996) trú tại xã Nghi Diên, huyện Nghi Lộc. Tuy tuổi đời còn trẻ nhưng Hải sớm có tư tưởng cực đoan, thường xuyên kết giao với các đối tượng phản động, chống đối. Đối tượng đã nhiều lần tiến hành các hoạt động xâm phạm an ninh quốc gia trong thời gian dài và liên tục, nhất là có hành vi sử dụng mạng xã hội để tuyên truyền chống Đảng, Nhà nước.

LUẬT AN NINH MẠNG CÓ XÂM PHẠM CÁC QUYỀN VÀ LỢI ÍCH CỦA NGƯỜI DÂN VÀ DOANH NGHIỆP KHÔNG?

Luật An ninh mạng gồm 7 chương, 43 điều. Nguyên tắc bảo vệ an ninh mạng là: (1) Tuân thủ Hiến pháp và pháp luật; bảo đảm lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân; (2) Đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, sự quản lý thống nhất của Nhà nước; … (3) Kết hợp chặt chẽ giữa nhiệm vụ bảo vệ an ninh mạng… bảo đảm quyền con người, quyền công dân, tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân hoạt động trên không gian mạng…” (Điều 4).

Luật An ninh mạng chỉ quy định các chế tài đối với việc sử dụng không gian mạng để thực hiện hành vi chống Nhà nước, xâm phạm quyền và lợi ích của cơ quan, tổ chức, cá nhân. Đó là những hoạt động: (1) Tổ chức, hoạt động, cấu kết, xúi giục, mua chuộc, lừa gạt, lôi kéo, đào tạo, huấn luyện người chống Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam; (2) Xuyên tạc lịch sử, phủ nhận thành tựu cách mạng, phá hoại khối đại đoàn kết toàn dân tộc…; (3) Thông tin sai sự thật gây hoang mang trong nhân dân, gây thiệt hại cho các hoạt động kinh tế-xã hội… xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác; (4) Hoạt động mại dâm, tệ nạn xã hội, mua bán người; đăng tải thông tin dâm ô, đồi trụy, tội ác; phá hoại thuần phong mỹ tục của dân tộc…; (5) Xúi giục, lôi kéo, kích động người khác phạm tội... (6) Lợi dụng hoặc lạm dụng hoạt động bảo vệ an ninh mạng để xâm phạm chủ quyền, lợi ích, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân hoặc để trục lợi” (Điều 8).

Luật An ninh mạng có vi phạm các cam kết với Tổ chức Thương mại thế giới (WTO), Hiệp định Đối tác toàn diện và tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) hay không và các doanh nghiệp mạng lớn như Google, Facebook sẽ rời khỏi Việt Nam?

Theo Tờ trình của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, các hiệp định WTO và CPTPP đều có điều khoản ngoại lệ về an ninh. Theo đó, Việt Nam có quyền yêu cầu các doanh nghiệp trong và ngoài nước cung cấp dịch vụ trên mạng viễn thông, internet và các dịch vụ phải lưu trữ dữ liệu quan trọng của người sử dụng dịch vụ tại Việt Nam-đặt máy chủ ảo tại Việt Nam là hoàn toàn hợp pháp. Được biết, cho đến nay đã có hơn 18 quốc gia thành viên của WTO (trong đó có Hoa Kỳ, Canada, Australia, Đức, Pháp) có quy định bắt buộc các doanh nghiệp mạng phải lưu trữ dữ liệu trong lãnh thổ nước mình. Theo Ủy ban Thường vụ Quốc hội, hiện nay, Google và Facebook đang lưu trữ dữ liệu của cơ quan, tổ chức, cá nhân Việt Nam tại trung tâm dữ liệu đặt ở Hồng Công (Trung Quốc) và Singapore. Luật An ninh mạng có hiệu lực thì các doanh nghiệp này phải chuyển lưu trữ dữ liệu về Việt Nam là hoàn toàn khả thi.

Còn các doanh nghiệp mạng lớn như Google, Facebook đã có mặt tại Việt Nam thì sao? Việt Nam hiện là một thị trường lớn của họ. Hơn nữa, cung cấp các dịch vụ mạng hiện nay cũng là một thị trường mà các quốc gia có thể lựa chọn theo quan điểm của mình. Với Việt Nam, bảo vệ, bảo đảm an ninh quốc gia trên không gian mạng luôn được đặt lên hàng đầu. Đây là điều mà Google và Facebook chắc chắn phải cân nhắc. Gần đây, ngày 5-7, khi mạng xã hội facebook ghi tên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa vào vùng biển của Trung Quốc đã nhận được sự phản ứng mạnh mẽ của cư dân mạng Việt Nam và của Bộ Thông tin và Truyền thông. Cuối cùng, mạng xã hội lớn nhất thế giới này đã phải sửa sai và xin lỗi Việt Nam.

Xét về quyền và lợi ích cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp, Luật An ninh mạng hoàn toàn không hạn chế về quyền và lợi ích của nhóm đối tượng trên, vì chế tài của Luật An ninh mạng chỉ áp dụng đối với những hành vi phạm tội (thông qua lợi dụng internet, mạng xã hội-Điều 8). Mặt khác, Luật An ninh mạng còn bảo vệ người dân và doanh nghiệp luôn có một môi trường thông tin chân thực, lành mạnh, thoát khỏi tình trạng bị ô nhiễm như đối với không khí, nước uống và thực phẩm sạch cho tinh thần.