MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN NÂNG CAO TRÁCH NHIỆM THỰC THI CÔNG VỤ HIỆN NAY

Một là, đẩy mạnh tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức cho cán bộ, công chức về trách nhiệm, bổn phận, nghĩa vụ trong thi hành công vụ, về trách nhiệm bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch. Vì vậy, các cấp ủy đảng cần triển khai thực hiện nghiêm các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, đặc biệt là Nghị quyết số 35-NQ/TW của Bộ Chính trị khoá XII, ngày 22/10/2018 về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”, Chỉ thị số 23-CT/TW ngày 09/02/2018 của Ban Chấp hành Trung ương về “tiếp tục đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu quả học tập, nghiên cứu, vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tu tưởng Hồ Chí Minh trong tình hình mới”.

Hai là, chú trọng tu dưỡng, rèn luyện đạo đức cách mạng, quy tắc ứng xử, quy tắc đạo đức nghề nghiệp nhằm bảo đảm sự liêm chính và trách nhiệm của cán bộ, công chức trong thi hành công vụ. Trước hết là sự tự giác tu dưỡng, rèn luyện đạo đức để xây dựng uy tín của người cán bộ, công chức cũng như năng lực thực thi công vụ. Đây là yêu cầu đòi hỏi mỗi cán bộ, công chức thường xuyên, tự giác thực hiện, phải coi tu dưỡng, rèn luyện đạo đức là nhu cầu “tự thân” như Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng đã yêu cầu: “Mỗi cán bộ, đảng viên phải tự giác học tập, ra sức tu dưỡng, rèn luyện để không ngừng nâng cao trình độ nhận thức, trở thành những con người có văn hóa, có liêm sỉ”.

Ba là, nâng cao trình độ, năng lực thực thi công vụ. Năng lực thực thi công vụ được cấu thành bởi ba yếu tố: kiến thức (những tri thức có được qua đào tạo), kỹ năng (phương pháp, cách thức thực hiện công việc) và thái độ (tinh thần, ý thức trách nhiệm).

Nâng cao năng lực thực thi công vụ trước hết là nâng cao trình độ chuyên môn cho cán bộ, công chức để bảo đảm tính chuyên nghiệp, khả năng làm việc trong môi trường hội nhập. Cùng với đó là bồi dưỡng các kỹ năng cần có trong thi hành công vụ và tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng đối với cán bộ, công chức để phát huy tinh thần trách nhiệm, thái độ tích cực, cầu thị trong thi hành công vụ.

Bốn là, thực hiện nghiêm túc trách nhiệm nêu gương. Quy định số 08-QĐi/TW ngày 25/10/2018 của Ban Chấp hành Trung ương quy định về trách nhiệm nêu gương của cán bộ, đảng viên: “Không ngừng học tập, tu dưỡng, rèn luyện, trau dồi đạo đức cách mạng. Mẫu mực về đạo đức, lối sống. Thực sự cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; trung thực, giản dị, thẳng thắn, chân thành”. Vì vậy, mỗi cán bộ, công chức phải trở thành tấm gương thực sự về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, ý thức tổ chức kỷ luật, lề lối làm việc, tác phong công tác, chức trách, nhiệm vụ được giao.

Năm là, coi trọng công tác đánh giá cán bộ, công chức. Cần phải đánh giá cán bộ theo hướng: Xuyên suốt, liên tục, đa chiều, theo tiêu chí, bằng sản phẩm, thông qua khảo sát, công khai kết quả và so sánh với chức danh tương đương đã được xác định trong Nghị quyết số 26 NQ/TW ngày 19/5/2018 của Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ.

TRÁCH NHIỆM THỰC THI CÔNG VỤ - “SỨC ĐỀ KHÁNG” CỦA CÁN BỘ, CÔNG CHỨC TRƯỚC ÂM MƯU CHỐNG PHÁ CỦA CÁC THẾ LỰC THÙ ĐỊCH

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh rất coi trọng tinh thần trách nhiệm của người cán bộ. Người giải thích: “Tinh thần trách nhiệm là gì? Là khi Đảng, Chính phủ, hoặc cấp trên giao cho ta việc gì, bất kỳ to hay nhỏ, khó hay dễ, ta cũng đưa cả tinh thần, lực lượng ra làm cho đến nơi đến chốn, vượt mọi khó khăn, làm cho thành công. Làm một cách cẩu thả, làm cho có chuyện, dễ làm khó bỏ, đánh trống bỏ dùi, gặp sao làm vậy, v.v. là không có tinh thần trách nhiệm”.

Trong Sắc lệnh số 76/SL ngày 20/5/1950 về việc ban hành quy chế công chức cũng thể hiện rõ yêu cầu của Người về trách nhiệm của công chức: “Công chức Việt Nam phải phục vụ nhân dân, trung thành với Chính phủ, tôn trọng kỷ luật, có tinh thần trách nhiệm và tránh làm những việc có hại đến thanh danh công chức hay đến sự hoạt động của bộ máy Nhà nước”.

Hiện nay, Nhà nước ta đã ban hành các quy định của pháp luật về trách nhiệm thực thi công vụ của cán bộ, công chức qua đó xác định rõ trách nhiệm, bổn phận của công chức trước Nhân dân, trước Nhà nước; trong đó, điển hình là Luật cán bộ, công chức đã thông qua các quy định về nghĩa vụ công chức, về những việc công chức không được làm, cụ thể là: Cán bộ, công chức phải thực hiện đúng, đầy đủ và chịu trách nhiệm về kết quả thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn được giao; có ý thức tổ chức kỷ luật; nghiêm chỉnh chấp hành nội quy, quy chế của cơ quan, tổ chức, đơn vị; báo cáo người có thẩm quyền khi phát hiện hành vi vi phạm pháp luật trong cơ quan, tổ chức, đơn vị; bảo vệ bí mật nhà nước; chủ động và phối hợp chặt chẽ trong thi hành công vụ; giữ gìn đoàn kết trong cơ quan, tổ chức, đơn vị; bảo vệ, quản lý và sử dụng hiệu quả, tiết kiệm tài sản nhà nước được giao; chấp hành quyết định của cấp trên. Đồng thời, công chức không được: Trốn tránh trách nhiệm, thoái thác nhiệm vụ được giao; gây bè phái, mất đoàn kết; tự ý bỏ việc hoặc tham gia đình công; sử dụng tài sản của Nhà nước và của nhân dân trái pháp luật; lợi dụng, lạm dụng nhiệm vụ, quyền hạn; sử dụng thông tin liên quan đến công vụ để vụ lợi; phân biệt đối xử dân tộc, nam nữ, thành phần xã hội, tín ngưỡng, tôn giáo dưới mọi hình thức.

Nếu cán bộ, công chức có hành vi thiếu trách nhiệm trong thực thi công vụ sẽ phải chịu trách nhiệm kỷ luật (theo quy định của Luật Cán bộ, công chức), hoặc phải bồi thường (theo quy định của Luật Trách nhiệm bồi thường của Nhà nước), thậm chí chịu trách nhiệm hình sự (theo quy định của Bộ luật hình sự).

Như vậy, có thể thấy, các quy định của pháp luật về trách nhiệm công vụ của cán bộ, công chức khá đầy đủ, rõ ràng. Đó là hành lang pháp lý quan trọng để cán bộ, công chức thực hiện nghiêm trách nhiệm, nghĩa vụ của mình trong thi hành công vụ, hoàn thành bổn phận của mình trước Nhân dân.

Tuy nhiên, hiện nay có một bộ phận cán bộ, công chức còn tình trạng làm việc một cách cầm chừng, làm cho xong, cho hoàn thành công việc để cốt sao không phạm phải khuyết điểm, hay còn tình trạng “vô cảm”, “thờ ơ” của cán bộ, công chức trong giải quyết công việc của người dân và doanh nghiệp. Nghị quyết Hội nghị Trung ương 4 khóa XII nhận định: “Tình trạng suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống của một bộ phận không nhỏ cán bộ, đảng viên chưa bị đẩy lùi, có mặt, có bộ phận còn diễn biến tinh vi, phức tạp hơn; tham nhũng, lãng phí, tiêu cực vẫn còn nghiêm trọng, tập trung vào số đảng viên có chức vụ trong bộ máy nhà nước”.

Trước thực trạng đó, nâng cao trách nhiệm thực thi nhiệm vụ, công vụ là yêu cầu cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay. Đó cũng là “liều thuốc” để tăng sức đề kháng của cán bộ, công chức trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch bởi: Trách nhiệm trong thực thi công vụ giúp củng cố niềm tin của cán bộ, công chức vào chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, vào vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản, sự quản lý của Nhà nước, tin tưởng vào con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam. Niềm tin đó giúp cán bộ, công chức khắc phục tình trạng “vô cảm”, “thờ ơ”, “nhũng nhiễu” trong giải quyết công việc; là nền tảng để mỗi cán bộ, công chức tận tâm, tận lực với công việc.

Hơn thế nữa, nâng cao trách nhiệm thi hành công vụ là nâng cao khả năng nhận diện các quan điểm sai trái, thù địch, tạo cho mỗi cán bộ, công chức có khả năng “miễn dịch” để có thái độ đúng đắn trong phản bác các quan điểm sai trái, các âm mưu, thủ đoạn của các thế lực thù địch, phản động. Cán bộ, công chức nêu cao tinh thần trách nhiệm trong công vụ cho thấy sự vững bền của chiếc cầu nối giữa Đảng, Nhà nước và Nhân dân. Thông qua công việc đảm nhiệm, mỗi cán bộ, công chức “hiện thực hóa” chủ trương, chính sách, pháp luật đến Nhân dân và qua đó tạo niềm tin, “tiếp sức” cho nhân dân cùng chung tay bảo vệ Đảng, Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam; bảo vệ công cuộc đổi mới, lợi ích quốc gia, dân tộc.

AN YÊN... RỜI NHIỆM SỞ

Một câu chuyện ý nghĩa vừa diễn vào ngày 27-11, tại trụ sở Trung ương Đảng. Hôm ấy, Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng và nhiều đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước cùng dự buổi trao quyết định nghỉ chế độ đối với 6 đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ban Bí thư Trung ương Đảng khóa XII, không tái cử khóa XIII.

Đáng nói là không khí “chia tay” diễn ra hết sức thân tình, gần gũi, chân thành. Các đại biểu cùng nhau hàn huyên chuyện cũ, gửi trao tâm huyết về những chặng đường đã qua và kỳ vọng vào tương lai tươi sáng.

Càng thú vị hơn khi giây phút bịn rịn, quyến luyến, lại được sưởi ấm và trở nên vui nhộn bởi những tiết mục văn nghệ do chính những người trong cuộc thể hiện. Điệu múa, lời hát, nụ cười, tiếng vỗ tay... như xua đi sự trầm lắng vốn dĩ của một buổi “chia tay”.

Và cũng với bầu không khí ấy, chiều 29-11, Bộ Chính trị, Ban Bí thư tiếp tục tổ chức trao quyết định nghỉ chế độ đối với 28 đồng chí Ủy viên Trung ương Đảng khóa XII, không tham gia tái cử khóa XIII. Buổi “chia tay” thực sự làm ấm lòng những người rời nhiệm sở; minh chứng cho sự luyến lưu, sẻ chia cùng nhau trong dấu ấn cuộc đời của những đồng chí từng nhiều năm tháng gắn bó, cùng thực hiện bổn phận “công bộc” của dân.

Dưới góc độ tâm lý học, bất kỳ ai khi nhận quyết định nghỉ hưu, nghỉ chế độ cũng đều sẽ thoáng qua ít nhiều nỗi niềm tâm tư, trăn trở. Thế nhưng, khi được những đồng chí đương chức trao tặng tình cảm, trao gửi niềm tin và cùng cam kết, hứa với nhau những lời tâm huyết và trách nhiệm phụng sự dân tộc thì thật đáng quý biết bao!

Người “ở lại” bày tỏ mong muốn, những đồng chí khi đã hoàn thành nhiệm vụ chung, trở về đời thường sẽ tiếp tục phát huy phẩm chất cách mạng, cùng đồng hành, cống hiến xây dựng quê hương, đất nước theo cách của công dân Việt Nam ưu tú, chân chính. Những người rời nhiệm sở lại trao gửi niềm tin, mong muốn anh em đương chức không ngừng nỗ lực, làm tròn nghĩa vụ với Đảng, với dân. Đó là những lời hứa từ sâu thẳm tâm can, gửi đến Trung ương Đảng, Bộ Chính trị, Ban Bí thư; cũng đồng thời là lời hứa với dân được trao gửi qua báo chí, truyền thông đến với đông đảo đồng chí, đồng bào.

Thực hiện những lời hứa trên, chắc hẳn mỗi cán bộ sẽ tự dặn lòng không ngừng nỗ lực, phấn đấu bằng danh dự, phẩm giá. Phải làm bằng được điều đó, vì trước đây từng có người lúc làm cán bộ thì nghiêm cẩn, chuẩn mực, nhưng khi trở về cuộc sống đời thường lại có những biểu hiện chưa thật chuẩn mực trong phát ngôn và thực hành đạo đức xã hội. Thậm chí, không ít cán bộ hưu trí bị rơi vào vòng xoáy dư luận và cuộc sống, sinh ra bệnh này, tật nọ... khiến đồng chí, đồng nghiệp và nhân dân phải phiền lòng.

Qua câu chuyện dung dị kể trên, chúng ta có thêm một ánh nhìn đầy đủ, giàu tính nhân văn trong tiến hành công tác cán bộ. Thực tế cho thấy, ở nhiều cơ quan, đơn vị, địa phương vẫn chưa thật sự coi trọng việc tổ chức các hoạt động ghi nhận, “chia tay” và chúc mừng những cán bộ đã hoàn thành nhiệm vụ trên cương vị, chức trách. Thậm chí, có nơi chỉ tổ chức theo kiểu chiếu lệ, hình thức, nặng nghi thức lễ tân cho... xong chuyện.

Từ thực tế đó, sắp tới, rất mong và rất cần sự vào cuộc có trách nhiệm nhiều hơn của cấp ủy, chỉ huy, nhất là người đứng đầu cơ quan, đơn vị trong “ứng xử”, đối đãi, đãi ngộ đối với những cán bộ lúc về hưu, nghỉ chế độ. Dù cán bộ có chức sắc, hay một nhân viên bình thường, dù đóng góp của họ là lớn lao hay khiêm tốn, dù quá trình công tác có mặt mạnh hay yếu khuyết phải phê bình... thì sau tất cả vẫn đọng lại là tình đồng chí, đồng nghiệp và những giá trị văn hóa, đạo đức công vụ. Do đó, phần việc này cần được quan tâm thích đáng như một lẽ đương nhiên trong công tác cán bộ. Hãy trao đi tình cảm, sự ghi nhận và lòng biết ơn của tập thể để mỗi cá nhân khi rời nhiệm sở càng thêm tự tin, an yên và nhận rõ trách nhiệm tiếp tục cống hiến, sống đẹp, sống có ích đối với đất nước và dân tộc.

NGUYỄN TẤN TUÂN

NHÌN THẲNG - NÓI THẬT: BỆNH HÌNH THỨC TRONG KIỂM TRA

Vào những tháng cuối năm thường có nhiều đoàn cấp trên đến kiểm tra cấp dưới. Thời bao cấp, nhiều người dân và một bộ phận cán bộ, nhân viên cấp dưới cảm thấy ám ảnh khi nghe tin có đoàn kiểm tra cấp trên đến địa phương, cơ sở mình.

Bởi, mỗi khi cấp trên đến kiểm tra, cấp dưới không chỉ lo lắng ngày đêm chuẩn bị văn bản báo cáo cho "ra môn ra khoai" mà còn phải nháo nhào chạy đi chạy lại lo ăn ở chu đáo cho thượng cấp. Trong tâm lý của cấp dưới, nếu không ứng xử mặn mà, hậu hĩnh khi cấp trên đến kiểm tra thì nguy cơ bị “vạch lá tìm sâu”, khui ra khuyết điểm nhiều hơn ưu điểm là nhãn tiền. Thế nên, trong dân gian mới truyền tai nhau bài thơ trào phúng nghe mà ai oán: “Bộ về, thì tỉnh mổ trâu/ Tỉnh lên, bộ hỏi đi đâu thế này?/ Tỉnh về, thì huyện giết cầy/ Huyện lên, tỉnh hỏi chú mày đấy a?/ Huyện về, thì xã thịt gà/ Xã lên, huyện hỏi bỏ nhà đi đâu?”.

Xã hội văn minh lên từng ngày, những năm gần đây, công tác kiểm tra của cấp trên đối với cấp dưới ngày càng đi vào nền nếp, thực chất hơn. Nhiều nơi, cấp dưới cũng không còn tâm lý quá lo ngại, sợ sệt khi cấp trên đến kiểm tra, bởi ai nấy đều hiểu rằng, một trong những chức năng cơ bản của hoạt động lãnh đạo, quản lý là công tác kiểm tra. Không có công tác kiểm tra thì hoạt động lãnh đạo, quản lý sẽ không hiệu lực, hiệu quả, thậm chí bị vô hiệu hóa. Kiểm tra-vì thế được coi là chế độ, công việc bình thường trong hoạt động lãnh đạo, quản lý.

Tuy nhiên, không hẳn mọi nơi, mọi chuyện về hoạt động kiểm tra đều sáng rõ như ban ngày. Những khúc quanh, góc khuất, nốt trầm trong công tác kiểm tra vẫn là điều khiến dư luận xã hội chưa hết băn khoăn, trăn trở. Bản chất của kiểm tra là tra xét kỹ lưỡng xem có đúng hay không. Kiểm tra còn là điều kiện để cấp trên bồi dưỡng giúp cấp dưới nâng cao trình độ nghiệp vụ. Nếu cấp trên, cơ quan chức năng kiểm tra cấp dưới thực hiện các nguyên tắc, quy trình, quy định bảo đảm chặt chẽ, khách quan, minh bạch, nhận định chính xác, đánh giá công tâm, công bố công khai thì hiệu lực, hiệu quả kiểm tra mới trở nên hiện hữu trong thực tế. Ngược lại, nếu kiểm tra qua loa, đại khái, không truy tìm gốc gác của những sai sót, khuyết điểm của đối tượng được kiểm tra, hoặc có thái độ nể nang, xuề xòa, dĩ hòa vi quý thì sẽ triệt tiêu tác dụng của công tác kiểm tra.

Điều đáng quan ngại của hoạt động kiểm tra ở một số nơi hiện nay là rơi vào bệnh hình thức. Tức là sau khi cấp trên có công văn dấu đỏ áp xuống, cấp dưới phải chuẩn bị đủ thứ văn bản, giấy tờ hành chính để báo cáo cấp trên. Mà thời đại 4.0, công nghệ sao-chép, đánh bóng hồ sơ, làm đẹp văn bản, vuốt ve thành tích... vốn là một trong những “kỹ năng điêu luyện” ở nhiều nơi, nhiều bộ phận, nhiều cán bộ, nhân viên. Trong khi cấp trên đến làm việc, kiểm tra lại chỉ thích ngồi trong phòng lạnh để nghe cấp dưới trình bày báo cáo, rồi kết luận dăm câu ba điều chung chung theo kiểu "phát huy ưu điểm, khắc phục tồn tại, khuyết điểm" thì lại... hòa cả làng!

Sự hình thức trong hoạt động kiểm tra có vẻ như làm lợi cả đôi đường, tức là cấp trên kiểm tra thì được tiếng là bao dung, độ lượng, sẻ chia với cấp dưới, không làm mất lòng cấp dưới; còn cấp bị kiểm tra thì cảm thấy "mát lòng mát dạ" vì cấp trên đã “giơ cao đánh khẽ”, khuyết điểm ít bị khui ra, sai phạm ít bị đụng tới. Nhưng hậu quả là hiệu lực, hiệu quả của công tác kiểm tra bị giảm sút, thậm chí bị tê liệt; phẩm chất trung thực, tinh thần liêm chính của tổ chức/cá nhân có thẩm quyền kiểm tra bị nhạt phai, thậm chí vẩn đục; còn tổ chức/cá nhân bị kiểm tra thì sinh ra chủ quan, tự mãn và cũng từ đó có thể tự đưa mình trượt dài trên con đường thoái hóa, biến chất. Nói thế để thấy, nếu còn bệnh hình thức trong hoạt động kiểm tra thì đây chính là một trong những tác nhân làm mọt ruỗng văn hóa chính trị, lung lay đạo đức công vụ từ gốc rễ.

Báo QĐND