NHỮNG SÁNG TẠO LÝ LUẬN CỦA CHỦ TỊCH HỒ CHÍ MINH VỀ GIẢI PHÓNG DÂN TỘC, GIẢI PHÓNG GIAI CẤP, GIẢI PHÓNG CON NGƯỜI

Hồ Chí Minh đã vận dụng, phát triển sáng tạo tư tưởng giải phóng giai cấp, giải phóng con người của chủ nghĩa Mác - Lênin trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, kết hợp nhuần nhuyễn và sáng tạo vấn đề giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp và giải phóng con người trong cách mạng Việt Nam.

Hoàn cảnh lịch sử cho sự kết hợp đó là chủ nghĩa tư bản chuyển sang giai đoạn đế quốc chủ nghĩa, trên thế giới xuất hiện vấn đề dân tộc thuộc địa; độc lập, tự do của các dân tộc trở thành vấn đề thời đại, mà C.Mác, Ph.Ăngghen chưa có điều kiện lịch sử để đề cập đến. Từ thực tiễn của nước Nga Sa hoàng và thế giới sau Cách mạng Tháng Mười, V.I. Lênin đã đề cập đến sự kết hợp giữa cách mạng giải phóng dân tộc và cách mạng vô sản trong “Sơ thảo lần thứ nhất Luận cương về các vấn đề dân tộc và vấn đề thuộc địa”. Tiếc rằng trong những năm sau đó, V.I. Lênin chưa có nhiều điều kiện để cụ thể hóa và tổ chức thực hiện. Người nắm lấy và vận dụng sáng tạo tư tưởng đó là Nguyễn Ái Quốc - Hồ Chí Minh. 

Bối cảnh của sự vận dụng tư tưởng của V.I. Lênin là những khảo nghiệm trước đó của Hồ Chí Minh. Trên đường tiếp cận chân lý cứu nước, Hồ Chí Minh đã tìm hiểu Tuyên ngôn độc lập 1776 của nước Mỹ, Tuyên ngôn nhân quyền và dân quyền 1791 của cách mạng Pháp, hiểu rõ chân lý bất di bất dịch về quyền cơ bản của các dân tộc: “Tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do”. Vì vậy, khi tiếp cận Luận cương của Lênin lần đầu tiên trên Báo Nhân Đạo của Đảng xã hội Pháp, số tháng 7-2020, Hồ Chí Minh đã coi “đây là cái cần thiết cho chúng ta” và khẳng định “Muốn cứu nước và giải phóng dân tộc không có con đường nào khác cách mạng vô sản”.

- Sáng tạo nổi bật của Hồ Chí Minh là đặt mục tiêu giải phóng dân tộc lên trên hết và trước hết. Ngay trong những văn kiện đầu tiên của Đảng, Hồ Chí Minh đã viết về sự cần thiết phải tiến hành "trước làm cách mạng quốc gia (hiểu là cách mạng giải phóng dân tộc) sau làm cách mạng thế giới (tức cách mạng xã hội chủ nghĩa). Từ trong thực tế chỉ đạo cách mạng, năm 1941, khi thành lập Mặt trận Việt Minh, Người chỉ rõ: trong lúc này, phải đem sức ta mà giải phóng cho ta. Độc lập dân tộc lúc này mà không giành lại được, thì quyền lợi giai cấp ngàn vạn năm cũng không đòi lại được. Năm 1946, Người ra lời kêu toàn quốc kháng chiến: “...Thà hi sinh tất cả, chứ nhất định không chịu mất nước, nhất định không chịu làm nô lệ!”. Tư tưởng về việc đặt lợi ích dân tộc lên trên, lên trước được thể hiện cụ thể trong lời kêu gọi chống Mỹ cứu nước năm 1966 bằng một khẩu hiệu, mang một chân chân lý bất hủ, có giá trị cho mọi thời đại: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”.

-  Tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng giải phóng dân tộc có sự sáng tạo lớn, khi Người khẳng định chủ nghĩa yêu nước và tinh thần dân tộc là một động lực lớn của đất nước. Năm 1924, từ sự phân tích đặc điểm giai cấp, dân tộc ở các nước phương Đông, Hồ Chí Minh khẳng định: Đối với các dân tộc thuộc địa ở phương Đông, “chủ nghĩa dân tộc là một động lực lớn của đất nước”; “người ta sẽ không thể làm gì được cho người An Nam nếu không dựa trên cái động lực vĩ đại và duy nhất trong đời sống của họ”. Người kiến nghị về Cương lĩnh hành động của Quốc tế Cộng sản: “Phát động chủ nghĩa dân tộc nhân danh Quốc tế Cộng sản … Khi chủ nghĩa dân tộc của họ thắng lợi … nhất định chủ nghĩa dân tộc ấy sẽ biến thành chủ nghĩa quốc tế”.

- Sáng tạo trong tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc trong tư tưởng Hồ Chí Minh vừa mang tính dân tộc, vừa mang tính thời đại và được chứng minh bằng thực tế thắng lợi của cách mạng Việt Nam. Từ quan điểm chung: cách mạng giải phóng dân tộc muốn thắng lợi phải đi theo con đường của cách mạng vô sản; Cách mạng giải phóng dân tộc dưới sự lãnh đạo của Đảng cách mạng, Hồ Chí Minh đã khẳng định: Cách mạng giải phóng dân tộc là sự nghiệp đoàn kết của toàn dân; “cách mạng không phải là việc riêng của một số người…”; cách mạng giải phóng dân tộc cần được tiến hành chủ động, sáng tạo và có khả năng giành thắng lợi trước cách mạng vô sản ở chính quốc; cách mạng giải phóng dân tộc phải được thực hiện bằng sự kết hợp lực lượng chính trị của quần chúng với lực lượng vũ trang trong nhân dân; được tiến hành dưới hình thức tổng khởi nghĩa toàn dân… Thắng lợi vĩ đại có ý nghĩa lịch sử của Cách mạng Tháng Tám và việc thành lập Nhà nước cộng hòa dân chủ Việt Nam, Nhà nước dân chủ nhân dân đầu tiên ở Đông Nam Á đã khẳng định sự sáng tạo trong tiến hành cách mạng giải phóng dân tộc của Hồ Chí Minh.

Cách mạng Tháng Mười Nga với sự nghiệp giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc và giải phóng con người khỏi áp bức, bóc lột, bất công

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười đã phá vỡ mắt xích yếu nhất trong sợi dây chuyền của chủ nghĩa đế quốc, đánh dấu bước ngoặt lịch sử quan trọng khi lần đầu tiên liên minh công nhân - nông dân - binh lính, dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân, đã đồng loạt đứng lên lật đổ chế độ Nga Hoàng, lập ra Nhà nước Nga Xôviết - Nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới. Với mục tiêu nhằm thủ tiêu mọi hình thức bóc lột giai cấp và áp bức dân tộc, mở đường thắng lợi cho độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội, Cách mạng Tháng Mười Nga khác với tất cả các cuộc cách mạng xã hội từng diễn ra trong lịch sử chỉ nhằm thay thế một phương thức bóc lột này bằng một phương thức bóc lột khác.

          Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga đã nêu tấm gương sáng và tiếp thêm sức mạnh cổ vũ giai cấp công nhân thế giới đứng lên đấu tranh chống áp bức, bóc lột, giành chính quyền. Thắng lợi đó không chỉ là bước ngoặt mở đường cho sự phát triển của nước Nga mà còn có ý nghĩa phổ biến, tất yếu đối với sự phát triển của nhiều quốc gia - dân tộc khác.  Sau Cách mạng Tháng Mười, một cao trào đấu tranh rộng lớn của giai cấp công nhân các nước tư bản chủ nghĩa đã nổ ra và thu được thắng lợi, nhiều nước đã giành được chính quyền và xây dựng chế độ xã hội mới - chế độ xã hội chủ nghĩa, một chế độ không có áp bức, bất công, do nhân dân lao động làm chủ dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản.

         Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga đã giải phóng nhân dân lao động Nga khỏi ách áp bức, bóc lột một cách triệt để và đem lại hạnh phúc, tự do, bình đẳng thực sự cho họ. Sau thắng lợi của cách mạng, chính quyền Xôviết thành lập và đã công bố bản “Tuyên ngôn về quyền của các dân tộc Nga”, khẳng định những nguyên tắc cơ bản của chính quyền Xôviết đối với vấn đề dân tộc là: Bình đẳng và chủ quyền của các dân tộc; các dân tộc nước Nga được quyền tự quyết một cách tự do, kể cả việc tách ra và thành lập các quốc gia độc lập; xóa bỏ tất cả các đặc quyền và hạn chế về dân tộc và tôn giáo - dân tộc; các dân tộc thiểu số và các nhóm nhân chủng sống trên lãnh thổ nước Nga được phát triển tự do. Đó là những nguyên tắc pháp lý quan trọng về vấn đề dân tộc không chỉ có ý nghĩa đối với nước Nga mà còn có giá trị với nhiều quốc gia trên thế giới.

          Cách mạng Tháng Mười Nga còn làm thay đổi tính chất của vấn đề dân tộc và mở ra con đường giải phóng các dân tộc bị áp bức khỏi ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc; khẳng định một xu thế mới cho các dân tộc chậm phát triển có thể lựa chọn con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội, không qua chế độ tư bản chủ nghĩa.

           Ngay sau Cách mạng thắng lợi, V.I.Lênin đã khẳng định: chúng ta tự hào là đã có cái hân hạnh được bắt đầu việc xây dựng Nhà nước Xôviết và do đó, mở đầu một thời đại mới trong lịch sử thế giới, thời đại thống trị của một giai cấp mới, giai cấp bị áp bức trong tất cả các nước tư bản và ở khắp nơi đều đang tiến tới một cuộc đời mới, tới chỗ chiến thắng giai cấp tư sản, tới chỗ thành lập chuyên chính vô sản, tới chỗ giải phóng nhân loại khỏi ách tư bản, khỏi những cuộc chiến tranh đế quốc”.

SỨ MỆNH LỊCH SỬ THẾ GIỚI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN HIỆN NAY TỪ GIÁ TRỊ CỦA CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA

         Một trăm năm đã trôi qua, Cách mạng tháng Mười Nga đã định vị dòng chảy của lịch sử thế giới trong thế kỷ XX và cả thế kỷ XXI. 100 năm qua, từ khi giai cấp vô sản Nga giành được chính quyền ở nước Nga Xôviết, chưa một giây phút nào, giai cấp vô sản Nga cũng như phong trào công nhân, cộng sản nhiều quốc gia trên thế giới không phải chịu sự tấn công, phá hoại của kẻ thù với nhiều mức độ, hình thức khác nhau.

         Chế độ tư bản chủ nghĩa ngày càng trở nên tinh vi hơn, bản chất bóc lột và bần cùng hoá người lao động ngày càng tồi tệ hơn, tình trạng “loại trừ xã hội”, lợi dụng tối đa lao động nhập cư, chiến tranh, xung đột sắc tộc, tôn giáo, bất công xã hội, khủng bố, buôn bán vũ khí, ma tuý, bạo lực, buôn người… ngày càng trở nên phức tạp, nguy hiểm và khó kiểm soát. Chủ nghĩa tư bản đã và đang thực hiện hàng loạt những điều chỉnh, cả về quan hệ sở hữu, tổ chức quản lý, phân phối sản phẩm xã hội, cả về cách thức tổ chức đời sống kinh tế cũng như đời sống chính trị xã hội.

         Sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất xã hội, nhất là trong thời đại cách mạng công nghiệp lần thứ 4 đã tạo ra những thay đổi ngày càng lớn trong sản xuất và đời sống. Giai cấp công nhân vì thế cũng biến đổi nhanh chóng cả về số lượng, chất lượng, cơ cấu. Số lượng giai cấp công nhân ngày càng tăng, trình độ học vấn, trình độ chuyên môn, kỹ thuật, tay nghề ngày một cao để đáp ứng được đòi hỏi của nền sản xuất công nghiệp ngày càng hiện đại hoá.

          Như vậy, giai cấp công nhân không hề “bị mất đi” mà từ bản chất và địa vị kinh tế - xã hội của nó, xét cả số lượng và chất lượng, cả trong những ngành công nghiệp truyền thống hay trong các ngành kỹ thuật, công nghệ mới, vẫn là phạm trù xã hội ổn định, là lực lượng đại diện cho lực lượng sản xuất tiên tiến, cho xu thế phát triển tất yếu của thời đại. Đối kháng về lợi ích giữa giai cấp công nhân và giai cấp tư sản vì thế vẫn không thay đổi. Giai cấp công nhân vẫn là giai cấp có sứ mệnh lịch sử phá bỏ quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa, xác lập một quan hệ sản xuất mới phù hợp với trình độ và tính chất xã hội hoá ngày càng cao của lực lượng sản xuất. Sự khủng hoảng, thoái trào của phong trào cộng sản, công nhân quốc tế, của chủ nghĩa xã hội hiện thực chỉ là bước lùi tạm thời, là khủng hoảng của sự phát triển. Cách mạng xã hội chủ nghĩa, được khởi nguồn từ Cách mạng Tháng Mười Nga, vẫn không mất đi cơ sở khách quan của nó mà trái lại, ngày một trở nên cần thiết hơn.

            Ở các nước mà giai cấp công nhân và đảng cộng sản đã nắm được chính quyền cách mạng như Việt Nam hay Cu Ba, giai cấp công nhân cần tiếp tục đi đầu trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá, trở thành nòng cốt trong liên minh công - nông - trí thức và khối đại đoàn kết toàn dân, giữ vững và phát huy vai trò, năng lực lãnh đạo cách mạng thông qua đảng cộng sản, từng bước thực hiện các mục tiêu kinh tế, chính trị, văn hoá, xã hội vì lợi ích chính đáng, hợp pháp của nhân dân. Đồng thời, góp phần tích cực vào xây dựng, củng cố quan hệ đoàn kết với giai cấp công nhân, đảng cộng sản ở các nước khác trên tinh thần quốc tế vô sản cho phù hợp với điều kiện mới.

           Trên cơ sở nguyên tắc cách mạng của chủ nghĩa Mác - Lênin và những giá trị của Cách mạng Tháng Mười, sự trung thành và sáng tạo, đạo đức và trí tuệ, kiên trì và tỉnh táo, quyết liệt và bản lĩnh, nhạy bén với những đổi thay của thời cuộc, giai cấp công nhân và chính đảng của nó cần tiếp tục học hỏi từ kinh nghiệm thành công và thất bại của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế để thúc đẩy phong trào cách mạng thuận theo xu hướng khách quan của lịch sử./.

Cách mạng Tháng Mười Nga với sự nghiệp giải phóng giai cấp, giải phóng dân tộc và giải phóng con người khỏi áp bức, bóc lột, bất công

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười đã phá vỡ mắt xích yếu nhất trong sợi dây chuyền của chủ nghĩa đế quốc, đánh dấu bước ngoặt lịch sử quan trọng khi lần đầu tiên liên minh công nhân - nông dân - binh lính, dưới sự lãnh đạo của giai cấp công nhân, đã đồng loạt đứng lên lật đổ chế độ Nga Hoàng, lập ra Nhà nước Nga Xôviết - Nhà nước công nông đầu tiên trên thế giới. Với mục tiêu nhằm thủ tiêu mọi hình thức bóc lột giai cấp và áp bức dân tộc, mở đường thắng lợi cho độc lập dân tộc, dân chủ và chủ nghĩa xã hội, Cách mạng Tháng Mười Nga khác với tất cả các cuộc cách mạng xã hội từng diễn ra trong lịch sử chỉ nhằm thay thế một phương thức bóc lột này bằng một phương thức bóc lột khác.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga đã nêu tấm gương sáng và tiếp thêm sức mạnh cổ vũ giai cấp công nhân thế giới đứng lên đấu tranh chống áp bức, bóc lột, giành chính quyền. Thắng lợi đó không chỉ là bước ngoặt mở đường cho sự phát triển của nước Nga mà còn có ý nghĩa phổ biến, tất yếu đối với sự phát triển của nhiều quốc gia - dân tộc khác.  Sau Cách mạng Tháng Mười, một cao trào đấu tranh rộng lớn của giai cấp công nhân các nước tư bản chủ nghĩa đã nổ ra và thu được thắng lợi, nhiều nước đã giành được chính quyền và xây dựng chế độ xã hội mới - chế độ xã hội chủ nghĩa, một chế độ không có áp bức, bất công, do nhân dân lao động làm chủ dưới sự lãnh đạo của đảng cộng sản.

Thắng lợi của Cách mạng Tháng Mười Nga đã giải phóng nhân dân lao động Nga khỏi ách áp bức, bóc lột một cách triệt để và đem lại hạnh phúc, tự do, bình đẳng thực sự cho họ. Sau thắng lợi của cách mạng, chính quyền Xôviết thành lập và đã công bố bản “Tuyên ngôn về quyền của các dân tộc Nga”, khẳng định những nguyên tắc cơ bản của chính quyền Xôviết đối với vấn đề dân tộc là: Bình đẳng và chủ quyền của các dân tộc; các dân tộc nước Nga được quyền tự quyết một cách tự do, kể cả việc tách ra và thành lập các quốc gia độc lập; xóa bỏ tất cả các đặc quyền và hạn chế về dân tộc và tôn giáo - dân tộc; các dân tộc thiểu số và các nhóm nhân chủng sống trên lãnh thổ nước Nga được phát triển tự do. Đó là những nguyên tắc pháp lý quan trọng về vấn đề dân tộc không chỉ có ý nghĩa đối với nước Nga mà còn có giá trị với nhiều quốc gia trên thế giới.

Cách mạng Tháng Mười Nga còn làm thay đổi tính chất của vấn đề dân tộc và mở ra con đường giải phóng các dân tộc bị áp bức khỏi ách thống trị của chủ nghĩa đế quốc; khẳng định một xu thế mới cho các dân tộc chậm phát triển có thể lựa chọn con đường tiến lên chủ nghĩa xã hội, không qua chế độ tư bản chủ nghĩa.

Ngay sau Cách mạng thắng lợi, V.I.Lênin đã khẳng định: chúng ta tự hào là đã có cái hân hạnh được bắt đầu việc xây dựng Nhà nước Xôviết và do đó, mở đầu một thời đại mới trong lịch sử thế giới, thời đại thống trị của một giai cấp mới, giai cấp bị áp bức trong tất cả các nước tư bản và ở khắp nơi đều đang tiến tới một cuộc đời mới, tới chỗ chiến thắng giai cấp tư sản, tới chỗ thành lập chuyên chính vô sản, tới chỗ giải phóng nhân loại khỏi ách tư bản, khỏi những cuộc chiến tranh đế quốc”.