CHÍNH SÁCH QUỐC PHÒNG “BỐN KHÔNG” – KẾ SÁCH GIỮ NƯỚC ĐẶC SẮC, HIỆU QUẢ

Quan điểm và chủ trương nhất quán của Đảng ta là thực hiện chính sách quốc phòng “bốn không”, đó là “Không tham gia liên minh quân sự; không liên kết với nước này để chống nước kia; không cho nước này đặt căn cứ quân sự hoặc sử dụng lãnh thổ Việt Nam để chống lại nước khác; không sử dụng vũ lực hoặc đe dọa bằng vũ lực trong quan hệ quốc tế”. Cùng với thực hiện chính sách quốc phòng “bốn không”, chúng ta đồng thời thực hiện chủ trương “bốn tránh”: (1) Tránh xung đột về quân sự; (2) Tránh bị cô lập về kinh tế; (3) Tránh bị cô lập về ngoại giao; (4) Tránh bị lệ thuộc về chính trị.

Thực hiện chủ trương “bốn không” và “bốn tránh” là cần thiết đối với Việt Nam trong quan hệ quốc tế, giúp chúng ta giữ vững độc lập, tự chủ, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế, ứng xử và giải quyết hài hòa các mối quan hệ, hợp tác quốc tế hiện nay vì lợi ích quốc gia – dân tộc, tránh căng thẳng, đối đầu, xung đột vũ trang, tránh lệ thuộc về chính trị; thực hiện được chủ trương, đường lối đối ngoại vì hòa bình, vì sự ổn định và phát triển, thực hiện tiến bộ xã hội. Điều đó phản ánh vị thế, tư duy và tầm nhìn chiến lược của Đảng ta, hàm chứa những tư tưởng lớn, độ sâu sắc và biện chứng của đường lối đối ngoại về quốc phòng trong kế sách giữ nước độc đáo, hợp lòng dân với sự ứng phó mềm dẻo, linh hoạt, phù hợp với định hướng phát triển theo xu thế thời đại và khát vọng hòa bình của nhân dân Việt Nam cũng như nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới.

Đây là hệ quan điểm nhất quán, xuyên suốt của Đảng, Nhà nước ta trong lãnh đạo, chỉ đạo đường lối đối ngoại về quốc phòng nhằm giải quyết ổn thỏa mối quan hệ “được mình, được việc, được quan hệ”, góp phần giữ vững môi trường hòa bình, ổn định ở khu vực và trên thế giới. Nhờ đó, chúng ta an tâm xây dựng chủ nghĩa xã hội và bảo vệ vững chắc Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế đầy biến động, phức tạp hiện nay.

KHÔNG THỂ XUYÊN TẠC ĐƯỜNG LỐI, CHÍNH SÁCH ĐỐI NGOẠI ĐỘC LẬP, TỰ CHỦ CỦA VIỆT NAM LÀ TRUNG DUNG, ĐI DÂY TRONG QUAN HỆ VỚI CÁC NƯỚC LỚN

Lợi dụng một số hoạt động đối ngoại của Việt Nam trong thời gian qua, nhất là khi Việt Nam đẩy mạnh quan hệ với Mỹ. Các thế lực thù địch đẩy mạnh các hoạt động chống phá. Họ xuyên tạc rằng, Đảng và Nhà nước Việt Nam trên thực tế đã từ bỏ chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ và đang ngấm ngầm “theo chân” nước này để chống nước kia; thâm độc hơn, chúng còn cho rằng đó là “đường lối trung dung”, là “đi dây” trong quan hệ với các nước lớn, như thế là “tự cô lập” mình, “tước đi cơ hội hợp tác với các nước lớn để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Sự thật không phải như vậy, như chúng ta đã biết, hiện nay, Hòa bình, hợp tác và phát triển là xu thế lớn của thời đại, dù đang gặp những trở ngại, thách thức. Mỗi nước trên thế giới đều có quan hệ với các nước khác, nhất là chú trọng quan hệ với các nước lớn với những nội dung, hình thức và mức độ khác nhau. Đó vừa là xu thế, vừa là phương thức cơ bản bảo đảm an ninh và phát triển của mỗi nước. Phù hợp với xu thế đó, gần 35 năm qua, từ khi tiến hành công cuộc đổi mới toàn diện đất nước, Việt Nam luôn thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, chính sách đối ngoại rộng mở, đa phương hóa, đa dạng hóa, chủ động, tích cực hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trên nhiều lĩnh vực. Do vậy, cần khẳng định rằng, chỉ có nhất quán và thực hiện tốt đường lối, chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ, đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ đối ngoại, không phụ thuộc vào bất cứ nước lớn hay nhóm nước nào thì chúng ta mới có thể tận dụng tốt nhất các cơ hội, điều kiện thuận lợi phục vụ cho sự phát triển đất nước. Điều đó tuyệt đối không thể gọi là “lạc hậu, lỗi thời”, là “trung dung”, “đi dây” trong quan hệ với các nước lớn.

Trên thực tế, chúng ta đã và đang thúc đẩy quan hệ với các nước lớn cũng như với các nhóm nước, tổ chức trên thế giới. Chúng ta chủ động tham gia các cơ chế, các diễn đàn khu vực và toàn cầu để vừa thích ứng với các trào lưu, xu thế chung của thế giới, vừa phục vụ một cách tốt nhất các lợi ích quốc gia - dân tộc.

Hiện nay, chúng ta vừa tăng cường quan hệ với Trung Quốc, vừa làm sâu sắc hơn quan hệ với Mỹ trên cơ sở mối quan hệ hợp tác giữa Việt Nam và các nước này ngày càng trở nên tốt đẹp, thực chất và hiệu quả hơn. Đó là quan điểm, lập trường và chính sách nhất quán của Đảng và Nhà nước Việt Nam, tuyệt nhiên không phải là chúng ta đang “nghiêng về bên này để chống bên kia” như sự xuyên tạc của các thế lực thù địch.

DÂN CHỦ TRONG ĐẢNG TRONG BỐI CẢNH DÂN CHỦ HÓA QUAN HỆ QUỐC TẾ

Dân chủ hóa chính trị mạnh mẽ trên thế giới gắn liền với “làn sóng dân chủ hóa lần thứ ba” là một xu thế trong quan hệ quốc tế hiện nay. Theo Samuel Huntington, từ thế kỷ XIX đến nay, xã hội loài người đã trải qua ba làn sóng dân chủ hóa về chính trị. Làn sóng dân chủ hóa chính trị đầu tiên được bắt đầu sau Cách mạng tư sản Pháp và Mỹ, làn sóng dân chủ hóa thứ hai bắt đầu từ sau Chiến tranh thế giới thứ II và làn sóng dân chủ hóa lần thứ ba bắt đầu từ thập niên 70 thế kỷ XX đến nay(6). Theo quan điểm của ông, làn sóng dân chủ hóa lần thứ nhất và lần thứ hai đều không làm cho giá trị dân chủ trở thành xu thế áp đảo trên toàn thế giới. Chỉ trong làn sóng dân chủ hóa thứ ba, điều này mới trở thành hiện thực. Chỉ trong vòng 14 năm từ 1974 đến 1990, đã có gần 30 quốc gia ở châu Á, châu Âu và châu Mỹ Latinh đã chuyển đổi một cách hòa bình từ chính thể thiếu dân chủ sang chính thể dân chủ. Bên cạnh đó, chí ít có 20 quốc gia thực hiện chính sách “mở” và công khai hóa, khởi động tiến trình cải cách theo hướng dân chủ hóa. Có thể nói, trong làn sóng dân chủ hóa chính trị lần thứ ba, dân chủ thật sự trở thành nhân tố quan trọng cho sự ổn định và tiến bộ của mỗi quốc gia, giá trị dân chủ trở thành giá trị quan trọng được thừa nhận rộng rãi. Bước vào thế kỷ XXI, làn sóng dân chủ hóa chính trị lần thứ ba tiếp tục phát triển với các đặc điểm đáng chú ý là báo chí ngày càng giữ vai trò quan trọng trong đời sống chính trị và phát huy dân chủ; vai trò của các tổ chức xã hội (hay khu vực thứ ba) trong quản trị quốc gia và trong thực hiện dân chủ ngày càng tăng lên; dân chủ trực tiếp ngày càng được mở rộng; “dân chủ điện tử”, “dân chủ từ xa” dần được áp dụng ở nhiều nơi. Trong bối cảnh dân chủ hóa chính trị trên thế giới và yêu cầu đẩy mạnh dân chủ hóa ở Việt Nam hiện nay thì chúng ta không thể không quan tâm đến việc làm thế nào để phát huy tốt dân chủ trong Đảng, làm cho dân chủ trong Đảng thật sự là tấm gương về dân chủ cho toàn xã hội, làm thế nào để phát huy dân chủ xã hội chủ nghĩa trong điều kiện một Đảng duy nhất cầm quyền, làm thế nào để Đảng có đủ năng lực lãnh đạo tiến trình dân chủ hóa... là những vấn đề mới đặt ra trong việc bổ sung, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin về xây dựng Đảng hiện nay.

VỊ THẾ, UY TÍN CỦA VIỆT NAM NGÀY CÀNG TĂNG LÊN

Vị thế, uy tín của Việt Nam ngày càng tăng lên là một thực tế khách quan, chứ không phải cứ nói là được. Thực lực tổng hợp của quốc gia; sự đoàn kết và nỗ lực quyết tâm của toàn thể dân tộc; tính đúng đắn, quang minh, chính đại thể hiện mục tiêu hòa bình, hợp tác và phát triển của đường lối, chính sách đối ngoại là những yếu tố quyết định tạo nên vị thế, uy tín cho đất nước. Vị thế, uy tín đó phản ánh một Việt Nam thực sự có “giá trị” và có thể gọi là “giá trị chiến lược” trong quan hệ quốc tế.

“Giá trị chiến lược” của Việt Nam được cấu thành bởi nhiều yếu tố khách quan và chủ quan, bên trong và bên ngoài. Bên trong, phải có sức mạnh nội lực, như: quốc phòng, an ninh đủ mạnh; khối đại đoàn kết toàn dân tộc và chính trị - xã hội ổn định; sự trong sạch, vững mạnh của Đảng và Nhà nước; những yếu tố lịch sử, truyền thống, hiện tại và tương lai phát triển; chính sách đối ngoại đúng đắn, độc lập, tự chủ. Thậm chí, cả những yếu tố mang “thương hiệu” Việt Nam, như đã từng là ngọn cờ đầu trong phong trào giải phóng dân tộc, là đất nước kiên định và vững vàng đi  theo con đường xã hội chủ nghĩa, không ngừng phát triển và đạt được nhiều thành tựu to lớn trong một thế giới đầy biến động. Ngược lại, “Giá trị chiến lược” là “điểm tựa” vững chắc cho việc thực hiện đường lối, chính sách đối ngoại, không ngừng được phát huy, phát triển.

Việc được bầu vào Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc với sự tín nhiệm cao như vậy là bước khởi đầu rất thuận lợi giúp cho Việt Nam vượt qua những thử thách sắp tới để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ của mình. Chúng ta đã từng làm tốt nhiệm vụ khi lần đầu tiên được bầu vào vị trí này trong nhiệm kỳ 2008-2009. Vì thế, nhiệm kỳ tới nhất định chúng ta sẽ làm tốt, chứ không phải ngồi vào ghế để “tuyên truyền cho vị thế và hình ảnh nhà cầm quyền là chính, đâu có sáng kiến đóng góp gì đáng kể cho cộng đồng quốc tế” như những luận điệu cố tình xuyên tạc của các thế lực thù địch!

Chúng ta cũng hiểu rõ niềm vinh dự, tự hào, nghĩa vụ, trách nhiệm cũng như những cơ hội và thách thức của Việt Nam khi là Ủy viên không thường trực Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc, như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng khẳng định: “Việt Nam đã và sẽ tiếp tục thực hiện nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại, chủ động và tích cực hội nhập quốc tế; là bạn, là đối tác tin cậy và thành viên có trách nhiệm của cộng đồng quốc tế; thúc đẩy tuân thủ Hiến chương Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, góp phần tích cực vào những nỗ lực chung của cộng đồng quốc tế vì hòa bình, hợp tác và phát triển”1. Những ai còn hồ đồ chống phá, xuyên tạc vị thế, uy tín của Việt Nam cần hiểu rõ, hiểu đúng quan điểm, đường lối đối ngoại của Đảng ta cùng thực thế Việt Nam trên trường quốc tế để tránh có cách nhìn thiển cận, “đổi trắng thay đen”, “thọc gậy bánh xe” trên con đường phát triển, hội nhập của Việt Nam.