SỰ THẬT VỀ TIN LÀNH VÀNG CHỨ Ở TÂY BẮC

Lợi dụng tín ngưỡng để thúc đẩy các hoạt động chống phá lôi kéo trong đồng bào các dân tộc gây chia rẽ các dân tộc thiểu số với đồng bào H^’Mông, phá hoại đoàn kết dân tộc. Thực chất Tin Lành Vàng Chứ trong dân tộc H^’Mông là sản phẩm của sự truyền đạo trái phép trong đồng bào dân tộc Mông, là vấn đề chính trị do các thế lực thù địch tiến hành một cách có tổ chức, có kế hoạch, nằm trong tổng thể chiến lược “diễn biến hoà bình”, phá hoại khối đoàn kết dân tộc, chống phá cách mạng nước ta của chúng. Đây vừa là vấn đề tôn giáo, lại vừa là vấn đề dân tộc cùng đồng thời diễn ra. Hay nói cách khác, đây là vấn đề tôn giáo diễn ra trong một dân tộc thiểu số có những đặc thù về lịch sử, văn hóa, phong tục, tập quán; lại vừa là sự kích động, lôi kéo đồng bào một dân tộc thiểu số trong cộng đồng các dân tộc Việt Nam được núp dưới hình thức tín ngưỡng, tôn giáo. Mục đích chính trị của các thế lực thù địch trong vấn đề Tin Lành Vàng Chứ là rất thâm độc: nhằm tách đồng bào dân tộc H^’Mông ra khỏi cộng đồng các dân tộc Việt Nam, thành lập “Vương quốc người H^’Mông”, phá hoại khối đoàn kết thống nhất dân tộc, tạo điều kiện lãnh thổ - điạ lý và chính trị - xã hội cho chúng thực hiện chiến lược “diễn biến hoà bình”, bạo loạn lật đổ chống phá cách mạng nước ta.

NHẬN DIỆN NHỮNG VẤN ĐỀ XÃ HỘI VÀ HỆ LỤY CỦA DI DÂN TỰ DO TRÊN ĐỊA BÀN TÂY BẮC NƯỚC TA HIỆN NAY

1. Hình thành các tụ điểm dân di cư mới, cả trong và ngoài sự quản lý, kiểm soát của hệ thống chính trị ở cơ sở

Di dân dù dưới hình thái nào, theo chủ trương, kế hoạch di dân của Nhà nước, chính quyền địa phương hay di dân tự do, bao giờ cũng phải hình thành, thiết lập nơi cư trú mới ở nơi đến, dù ổn định hay tạm thời. Do đó, việc hình thành các tụ điểm dân di cư mới là một tất yếu.

Di dân tự do sự hình thành các tụ điểm dân cư mới vừa có thể nằm trong sự kiểm soát, vừa có thể nằm ngoài sự kiểm soát của cấp ủy, chính quyền và các ban, ngành địa phương của các tỉnh Tây Bắc. Sự hình thành các tụ điểm dân di cư tự do chủ yếu là lấn chiếm đất công, bất hợp pháp, bất quy tắc hay cư trú ở các khu tạm bợ. Các tụ điểm dân di cư mới của những hộ/người di cư tự do chưa có hoặc không có sự quản lý của cấp ủy chính quyền các địa phương là nơi rất dễ nảy sinh tiêu cực xã hội, nơi tập trung của các tệ nạn xã hội; tranh chấp đất đai với dân chính cư. Từ đó gây khó khăn cho công tác quản lý tình hình dân cư và các hoạt động nắm bắt tình hình trật tự, trị an, an toàn xã hội của địa phương, ảnh hưởng đến sự củng cố hệ thống chính trị cơ sở, tác động tiêu cực đến hoạt động xây dựng quốc phòng, an ninh trên địa bàn Tây Bắc.

2. Sự xáo trộn về dân cư, nảy sinh những vấn đề về kinh tế, văn hóa, xã hội mới

Di dân, dù dưới hình thái nào cũng đều tạo nên sự xáo trộn nhất định giữa dân di cư đến và dân sở tại: tăng/giảm số dân của nơi đi và nơi đến; tăng/giảm của cung và cầu lao động, việc làm; chính sách xã hội, an sinh xã hội của địa phương bị ảnh hưởng… Đây chính là sự đa dạng và phức tạp đan xen do di dân tạo nên.

Di dân tự do là nguyên nhân chính gây thiếu đất sản xuất, phá rừng lấy đất trồng trọt, quá tải cơ sở hạ tầng điện, đường, trường trạm, dẫn đến mâu thuẫn về lợi ích, văn hóa, xã hội giữa các cộng đồng dân cư mới đến và các cộng đồng dân cư sở tại và ảnh hưởng tiêu cực đến an ninh, chính trị trong các dân tộc thiểu số ở nơi sở tại. Công tác quản lý nhân khẩu, hộ khẩu của chính quyền các cấp gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là việc thực hiện các chính sách y tế, giáo dục, văn hoá, xã hội. Tranh chấp đất đai cũng ảnh hưởng đến việc cấp giấy chứng nhận về quyền sử dụng đất ở cấp xã.

Di dân tự do tác động đến cuộc sống, văn hóa và phong tục truyền thống của cộng đồng một hoặc một số tộc người của cả nơi sở tại và của cả cộng đồng người di cư đến. Một đại diện Ban Dân vận Tỉnh ủy Lai Châu cho biết: “Một bộ phận đồng bào di cư tự do đã tuyên truyền đạo trái pháp luật làm phá vỡ truyền thống, bản sắc văn hóa tốt đẹp của dân tộc như bỏ nhạc cụ dân tộc, bỏ bàn thờ tổ tiên, đồ trang sức dân tộc,…ảnh hưởng lớn đến an ninh, trật tự an toàn, văn hoá xã hội, sản xuất và đời sống của đồng bào sở tại”.

3. Các địa bàn có di dân tự dễ bị lợi dụng gây mất ổn định chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội

Trong khoảng hơn một thập kỷ trở lại đây, cùng với những vấn đề di dân tái định cư, di dân tự do trên địa bàn Tây Bắc có xu hướng gia tăng, diễn biến phức tạp và tiềm ẩn nhiều yếu tố khó lường. Các dòng di dân tự do thường tập trung ở các bộ phận là đồng bào tộc người thiểu số, điển hình là đồng bào tộc người H’mông. Họ di cư tự do với nhiều nguyên nhân khác nhau, trong đó nổi bật là kinh tế khó khăn, tập quán du canh, du cư và bị lợi dụng vấn đề dân tộc, tôn giáo, lôi kéo và bị kích động di cư. 

Các tụ điểm dân di cư tự do tại Tây Bắc thường ở những vùng sâu, vùng xa như: Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai. Sự có mặt của người dân di cư tự do ở những vùng này khẳng định chủ quyền bất khả xâm phạm của lãnh thổ quốc gia. Công tác quản lý, xây dựng thì những tụ điểm dân cư mới cần được quan tâm tạo địa bàn, thế trận quốc phòng toàn dân. Tuy nhiên sự hình thành các tụ điểm dân cư do di cư tự do có nhiều hệ lụy xã hội gây khó khăn việc quản lý dân cư và xây dựng quốc phòng, an ninh.

Như vậy, có thể thấy việc nghiên cứu, tìm hiểu các vấn đề xã hội và hệ lụy xã hội của di cư tự do trên địa bàn Tây Bắc góp phần xây dựng chính sách quản lý dân cư nói chung và quản lý di dân tự do nói riêng ở khu vực này là một trong những vấn đề quan trọng, cấp thiết. Việc đảm bảo và ổn định dân cư góp phần vào phát triển bền vững trên vùng Tây Bắc.

ĐẶC ĐIỂM CỦA VÙNG DÂN TỘC TÂY BẮC Ở VIỆT NAM

Tây Bắc là vùng miền núi phía Tây của miền Bắc Việt Nam, có chung đường biên giới với Lào và Trung Quốc, gồm các tỉnh Hòa Bình, Sơn La, Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai, Yên Bái. Nơi đây có địa hình rừng núi hiểm trở. Thời Pháp thuộc đã lập ra xứ Thái tự trị ở Tây Bắc. Năm 1955, khu tự trị Thái - Mèo được thành lập, gồm 3 tỉnh Lai Châu, Sơn La, Nghĩa Lộ; năm 1962 đổi tên thành Khu tự trị Tây Bắc. Tây Bắc là vùng chiến khu cách mạng, giàu truyền thống yêu nước. Thời kháng chiến chống Pháp đã diễn ra nhiều trận đánh, chiến dịch quân sự ác liệt, đỉnh cao là chiến dịch Điện Biên Phủ. Năm 1975, khu tự trị đã giải thể.

Tây Bắc là địa bàn cư trú lâu đời của hơn 30 tộc người như: Thái, Mường, Hmông, Dao, Kinh, Hoa, Khơ-mú, La ha, Xinh-mun, Lào, Lự, Hà Nhì, Kháng, La Hủ, Si La, Phù Lá, Bố Y, Mảng, Giáy... Trong đó, người Thái có dân số lớn nhất. Ngoài ra, còn có một bộ phận người Kinh vốn là con cháu của nghĩa quân Hoàng Công Chất đã sống lâu đời ở đây và một bộ phận người Hoa, vốn là dòng dõi quân Lưu Vĩnh Phúc thời nhà Thanh chạy sang.

Tây Bắc là vùng phân bố dân cư tiêu biểu theo độ cao địa hình rất rõ rệt. Cư dân cổ truyền, những chủ nhân từ xa xưa của Tây Bắc đều làm nông nghiệp với hai loại hình: ruộng nước ở thung lũng và nương rẫy ở sườn núi.

Ở Tây Bắc, mỗi tộc người đều có nền văn hóa mang bản sắc riêng nhưng nổi bật là không gian văn hóa Thái với tiếng Thái làm phương tiện giao tiếp trong vùng, múa xòe, dệt vải, nhà sàn... Người Kháng có tục uống nước bằng mũi (Ta mui), giỏi làm thuyền độc mộc. Người La Ha được coi là chủ nhân trống đồng ở trong vùng, nổi tiếng về hội lễ "Mừng mùa măng mọc". Mỗi dân tộc trong vùng đều có một kho tàng văn hóa dân gian đủ thể loại. Ở một số dân tộc có cả truyện thơ dài hàng ngàn câu như Tiễn dặn người yêu (Thái), Tiếng hát làm dâu (Hmông), Vườn hoa núi Cối (Mường) v.v... Người Hmông nổi tiếng về các điệu múa khèn của nam giới. Người La Ha có điệu múa Tăng bu; người Mường có điệu múa bông... Các dân tộc Tây Bắc có một hệ nhạc cụ hơi được cả nước biết đến như Pí pặp, khèn bè Thái, sáo và khèn Hmông, tính tảu Thái, đống ôi Mường, chưn may Khơ-mú, đàn ba dây Hà Nhì. Việc trang trí trang phục, đồ dùng có nét chung là thích sử dụng các gam màu nóng với họa tiết, bố cục, phối màu phong phú, thể hiện ở chiếc khăn piêu Thái, mặt chăn Mường, điểm màn Kháng, bộ nữ phục Hmông, Lô Lô, Dao Đỏ.

Hiện nay, Tây Bắc chiếm gần 1/3 diện tích cả nước với gần 10 triệu dân, là địa bàn chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh; là nơi có nhiều tiềm năng, lợi thế về tài nguyên khoáng sản, du lịch, kinh tế cửa khẩu, thu hút đầu tư, và đang là điểm đầu tư sản xuất, kinh doanh của nhiều nhà đầu tư trong và ngoài nước.