MỘT SỐ GIẢI PHÁP CƠ BẢN KHẮC PHỤC CĂN BỆNH “ĐOÀN KẾT XUÔI CHIỀU”

Từ thực tế trên, để khắc phục căn bệnh đoàn kết xuôi chiều, dân chủ hình thức; phòng, chống, ngăn chặn hiệu quả tình trạng tham ô, tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, cần thực hiện đồng bộ một số giải pháp sau:

Thứ nhất, về nhận thức: Việc đẩy lùi, đánh đuổi “giặc nội xâm” trong thời bình là cuộc chiến cam go trong mỗi tổ chức, mỗi cá nhân, nhất là với những người là đồng chí, là cấp trên, cấp dưới..., trong khi các đối tượng này lại thường xuyên “đổi màu”, thủ đoạn rất tinh vi. Tham ô, tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm… không thể giải quyết trong một sớm, một chiều. Do vậy, cần đề cao truyền thống đại đoàn kết toàn dân tộc, truyền thống văn hóa, trọng danh dự; đề cao nhận thức tư tưởng và tình cảm, tri ân sâu sắc hàng triệu đồng chí, đồng bào nhiều thế hệ đã phải trải qua bao gian khổ, hy sinh để có cơ đồ Tổ quốc Việt Nam như ngày nay.

Một trong những bài học lớn về sự thành công sau 35 năm thực hiện công cuộc đổi mới của các cấp, các ngành, các tổ chức trong hệ thống chính trị, tổ chức xã hội… là quán triệt, học tập nắm vững các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, vận dụng sáng tạo vào thực tiễn; cán bộ “dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm”, như lời Bác Hồ căn dặn “Việc gì có lợi cho dân thì kiên quyết làm, việc gì có hại cho dân thì kiên quyết tránh”. Việc tổ chức học tập, nghiên cứu, quán triệt các chỉ thị, nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cần được tiến hành thường xuyên, không để tình trạng “học xong là xong”.

Thứ hai, cần đặc biệt coi trọng công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng, cả về tư tưởng, chính trị, tổ chức, đạo đức và cán bộ. Công tác cán bộ phải quán triệt, thấu suốt và thực hiện thật tốt quan điểm chỉ đạo của Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng tại phiên họp đầu tiên của Chính phủ nhiệm kỳ 2021-2026, ngày 11-8-2021: “Làm tốt hơn nữa công tác cán bộ, nhất là việc quản lý, nhận xét, đánh giá cán bộ để lựa chọn, bố trí đúng những người thật sự có đức, có tài; thật sự “cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư”; thật sự tâm huyết vì nước, vì dân vào các vị trí lãnh đạo của bộ máy Chính phủ và chính quyền các cấp…

Kiên trì, kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng, lãng phí, tiêu cực gắn với đẩy mạnh xây dựng, hoàn thiện luật pháp, cơ chế, chính sách để “không thể, không dám, không muốn, không cần tham nhũng”.

Thứ ba, về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của các cơ quan tư pháp đã được quy định rõ trong hệ thống văn bản quy phạm pháp luật của Đảng và Nhà nước. Tuy vậy, cần tăng cường các biện pháp cụ thể. Ví dụ, đối với ngành xây dựng, để giám sát, điều tra các dự án đầu tư công, cần tăng cường kiểm tra chất lượng, khối lượng đã thi công thực tế, đối chiếu với với tổng vốn đầu tư thiết kế thi công thì sẽ biết ngay.

Thời gian qua, tình trạng hợp thức hóa hợp đồng, hóa đơn chứng từ mua bán để nâng giá, rút tiền công quỹ; cá biệt một số nơi còn lập các “dự án ma” để tham ô tài sản của Nhà nước… gây bức xúc dư luận. Do vậy, việc kiểm tra hồ sơ quyết toán phải được chỉ đạo trực tiếp, sát sao, thường xuyên. Cần xử lý nghiêm minh các lực lượng làm nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra, kiểm toán… có hành vi tiêu cực, nhũng nhiễu, hoặc năng lực, trách nhiệm yếu kém.

Thứ tư, trong các chủ trương và giải pháp chống tham nhũng, tiêu cực, việc làm chuyển biến nhận thức của đội ngũ cán bộ, đảng viên và toàn dân có ý nghĩa quyết định. Công tác thông tin, tuyên truyền cần tập trung làm tốt hơn, quyết liệt và cụ thể hơn. Cần bám sát thực tiễn; phối kết hợp chặt chẽ giữa các cơ quan thông tin đại chúng, các lĩnh vực (trong đó có lĩnh vực văn hóa, nghệ thuật), nhằm “bóc trần” sự thật về những hành động “giả nhân, giả nghĩa”, sự tham lam không giới hạn, trái với luân thường đạo lý, trái với mục tiêu lý tưởng cách mạng của Đảng, của dân tộc… của một số phần tử cơ hội trên từng lĩnh vực, để cán bộ, đảng viên và nhân dân nhận diện, lên án; chỉ rõ họ chính là thủ phạm làm giảm uy tín, sức mạnh lãnh đạo của Đảng, cản trở sự nghiệp cách mạng của dân tộc. Cùng với đó, cần tăng cường định hướng, tạo dư luận tích cực trong mọi lĩnh vực; tôn vinh, ủng hộ những người có dũng khí tố giác, đấu tranh phê bình những hành vi tiêu cực, tham ô, tham nhũng; chỉ đạo cụ thể hơn hoạt động giám sát, phản biện của các đoàn thể chính trị và nhân dân trong phòng chống tiêu cực, lợi ích nhóm.

Lịch sử nhân loại, từ cổ chí kim, từ Đông sang Tây không nể trọng và tôn vinh những người để lại “kho vàng, kho bạc” cho con cháu thụ hưởng. Điều cao quý nhất được lưu truyền, tôn vinh là giá trị cống hiến cho quốc gia, dân tộc và nhân loại. Đội ngũ cán bộ, đảng viên của Đảng đã có quá trình học tập, công tác, cống hiến, được Đảng và nhân dân giao chức vụ, quyền hạn, phải luôn thấy rõ, đó là cơ hội để được phụng sự Tổ quốc, phụng sự nhân dân.

Với trí tuệ, bản lĩnh Việt Nam, chúng ta tin tưởng, với sức mạnh đại đoàn kết dân tộc, Đảng, Nhà nước và nhân dân ta sẽ ngăn chặn, đẩy lùi tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm, những biểu hiện suy thoái về tư tưởng chính trị, đạo đức, lối sống, đi ngược lại lợi ích của Đảng, của dân tộc và công cuộc đổi mới./.

GIẢI PHÁP CƠ BẢN KHẮC PHỤC TÌNH TRẠNG XUỐNG CẤP ĐẠO ĐỨC XÃ HỘI NHÌN TỪ GÓC ĐỘ VĂN HÓA

Chắc sẽ còn nhiều hơn nữa những lý do giải thích cho sự xuống cấp đạo đức, nhưng câu trả lời cho giải pháp nào để giúp giảm bớt và tiến tới loại trừ hẳn hiện tượng tiêu cực này có lẽ sẽ quan trọng hơn việc mải miết đi tìm nguồn gốc mà không đưa ra những cách làm hữu hiệu để loại bỏ nó. Dưới đây là một vài gợi ý nhỏ cho một vấn đề lớn được tiếp cận từ góc độ văn hóa:

Thứ nhất, cần quan tâm hơn đến vai trò của nghệ thuật trong việc xây dựng hình tượng con người mới, xác định những giá trị xã hội mới được xã hội tôn vinh.

Trước kia, cha ông chúng ta chỉ sử dụng các loại hình nghệ thuật như tuồng, chèo, cải lương, sử dụng tục ngữ, dân ca để chuyển tải các thông điệp nhân văn, mà giáo huấn được cả xã hội đi theo tiếng gọi của lương tri, đạo đức. Bối cảnh xã hội hiện nay không cho phép chỉ sử dụng những biện pháp cũ, nhưng nếu chúng ta cho nghệ thuật, hình thành những tác phẩm nghệ thuật đỉnh cao, thu hút sự quan tâm của nhiều người dân trong xã hội, thì sức lan tỏa của các thông điệp từ nghệ thuật có tác dụng cao hơn nhiều lời hiệu triệu. Chứng kiến cả chục ngàn người đứng lên hát vang quốc ca trong một trận đấu bóng đá và cả nước hân hoan, vẫy cờ, ào xuống phố một cách trật tự, văn minh cùng với niềm vui chiến thắng của dân tộc, cũng là lúc chúng ta hiểu thêm những giá trị tốt đẹp mà văn hóa đem lại cho cả xã hội. Từ những niềm vui tinh thần do văn hóa mang lại đó, bầu không khí xã hội sẽ trở nên tốt đẹp hơn, thuận tiện hơn để cả dân tộc có thể tạm quên đi những khó khăn, tiếp bước trên hành trình vinh quang của mình.

Thứ hai, xây dựng và củng cố hệ thống các quy tắc đạo đức trong tất cả các ngành nghề, lĩnh vực của đời sống xã hội. Khi viết cuốn sách “Nền đạo đức Tin lành và tinh thần chủ nghĩa tư bản”, Max Weber đã nhấn mạnh đến khía cạnh dẫn dắt sự phát triển của xã hội từ các giá trị đạo đức. Theo đó, chính các giá trị đạo đức đã có tác dụng vừa ổn định xã hội, vừa tạo động lực cho sự phát triển kinh tế - xã hội. Muốn làm được như vậy, xã hội cần hình thành hệ thống các quy tắc đạo đức ở tất cả các lĩnh vực khác nhau. Nghề giáo, nghề y hay bất kỳ một ngành nghề nào cũng có một bộ quy tắc đạo đức nghề nghiệp. Bộ quy tắc đạo đức ấy sẽ giúp đạo đức xã hội được ổn định trong từng nhóm nhỏ, rồi từ đó lan ra toàn xã hội (việc Hội Nhà báo Việt Nam vừa cho ra đời Quy tắc sử dụng mạng xã hội của người làm báo Việt Nam là một ví dụ cho thấy, chúng ta cần có thêm các bộ quy tắc ứng xử, quy tắc đạo đức cho các lĩnh vực khác nhau để bảo đảm sự ổn định, rõ ràng trong hành vi ứng xử của từng nhóm xã hội trong những lĩnh vực hoạt động cụ thể).

Thứ ba, phát huy vai trò của các phương tiện truyền thông trong việc truyền đi thông điệp tích cực về những lối sống đẹp, những tấm lòng nhân ái trong xã hội, và hình thành một dư luận xã hội ủng hộ các giá trị chân - thiện - mỹ. Về bản chất, xã hội là tốt và con người là hướng thiện. Vì thế, để cái tốt và lòng hướng thiện lan tỏa trong xã hội sẽ khiến cho cuộc sống đẹp hơn. Chính cái thiện, cái đẹp của văn hóa trong xã hội sẽ góp phần đẩy lùi tệ nạn và cái xấu, đạo đức tốt đẹp trong xã hội sẽ dần trở lại. Từ đó, văn hóa thực sự trở thành nền tảng tinh thần, là mục tiêu và động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội, là hệ điều tiết cho sự phát triển xã hội./.

TINH THẦN NHÂN VĂN VIỆT NAM TRONG PHÒNG CHỐNG, KHẮC PHỤ HẬU QUẢ CỦA THIÊN TAI, ĐỊCH HỌA

Trước diễn biến phức tạp của thiên tai, bão chồng bão, lũ chồng lũ đang gây ra những thiệt hại nghiêm trọng tại các tỉnh miền Trung, tinh thần nhân văn của con người Việt Nam không ngừng được lan toả trong công tác ứng phó và giải quyết hậu quả của bão lũ.

Năm 2020 quả là một năm đầy biến động với thế giới và cả với Việt Nam. Đại dịch Covid-19 bùng phát và diễn biến phức tạp ở nhiều nước, đẩy kinh tế thế giới rơi vào suy thoái và tác động đến mọi mặt của đời sống xã hội. Ở Việt Nam, sau những nỗ lực vượt bậc của cả hệ thống chính trị và toàn dân, tình hình dịch bệnh vừa mới tạm thời được khống chế thì tháng 10 vừa qua, chúng ta lại phải gánh chịu những mất mát to lớn do tình hình bão lũ nghiêm trọng tại các tỉnh miền Trung. Nhưng cũng chính trong hoàn cảnh thiên tai, địch hoạ, chúng ta càng thấy rõ hơn tinh thần nhân văn, tương thân tương ái của đất nước và con người Việt Nam, những điều mà không phải dễ dàng tìm thấy ở bất cứ nơi nào trên hành tinh này, cho dù đó là quốc gia có nền kinh tế phát triển.

Trước hết, có thể nhận thấy, đại dịch Covid-19 hiện nay phản ánh những khía cạnh sâu xa của phân biệt chủng tộc và bất bình đẳng xã hội ở Mỹ cũng như nhiều nước phương Tây, mà trực tiếp nhất là bất bình đẳng trong thụ hưởng dịch vụ chăm sóc y tế. Người nhập cư, người nước ngoài chính là cộng đồng yếu thế, dễ bị tổn thương và chịu rủi ro cao nhất trong bối cảnh khủng hoảng, dịch bệnh.Thống kê ban đầu cho thấy người Mỹ gốc Phi là những người nghèo nhất và ít được nhận chăm sóc y tế nhất. Họ cũng chiếm tỷ lệ nhiễm bệnh và tỷ lệ tử vong cao nhất trong dịch Covid-19. Tính chung, gần 1/3 số người đã chết ở Mỹ là người da đen, cao hơn nhiều so với tỷ lệ người da màu trong dân số là 13%.

Dịch Covid-19 đã khiến nhiều cộng đồng người Mỹ gốc Phi rơi vào tình trạng đặc biệt kiệt quệ. Đáng nói là nhiều người đã bị từ chối hoặc không có điều kiện được xét nghiệm, khám chữa bệnh. Hơn nữa, người lao động trong những ngành nghề được trả lương thấp chủ yếu là những người da màu. Công việc của họ thường là tài xế chở hàng, nhân viên bệnh viện, thu ngân cửa hàng,… những công việc khiến họ dễ “bị phơi nhiễm” với những mối nguy hiểm hơn so với người da trắng; đồng thời cũng dễ dàng bị mất việc trong bối cảnh khủng hoảng kinh tế vì dịch bệnh. Có thể thấy, dịch bệnh Covid-19 đang tác động tới những người da đen nặng nề hơn nhiều so với người da trắng ở Mỹ. Trong bối cảnh ấy, cái chết của người đàn ông da đen George Floyd do bị viên cảnh sát da trắng ghì cổ khống chế vào ngày 25/5/2020 ở thành phố Minneapolis, bang Minnesota như giọt nước tràn li, làm khuấy lên làn sóng biểu tình trên khắp nước Mỹ. Một lần nữa, trong đại dịch Covid-19 người ta lại thấy rõ hơn rằng sự phân biệt chủng tộc là vấn đề chưa bao giờ thôi nhức nhối ở xứ cờ hoa.

Trong khi đó, ở Việt Nam, với tinh thần “con người là trên hết”, vì sức khoẻ và tính mạng của con người, quyết “không để ai bị bỏ lại phía sau”, Đảng và Nhà nước Việt Nam sẵn sàng đón nhận và hết lòng cứu chữa cho tất cả mọi người, dù là người giàu hay nghèo, trẻ khoẻ hay già yếu, đồng bào trong nước hay kiều bào ở vùng dịch mong muốn trở về nước, dù là người Việt Nam hay người nước ngoài, thậm chí chỉ là khách du lịch, tất cả đều được quan tâm chăm lo.

Trong số các ca nhiễm Covid-19 tại Việt Nam tính đến thời điểm hiện nay, rất nhiều ca là người nước ngoài và hiện đã có nhiều trường hợp được điều trị khỏi, trở về quê nhà an toàn.Nhiều người nước ngoài sau khi khỏi bệnh đã bày tỏ lòng cảm kích, biết ơn đối với sự cứu chữa tận tình của các y bác sĩ Việt Nam và ngưỡng mộ tinh thần nhân văn của một đất nước dù còn nghèo, nguồn lực còn hạn chế, trình độ y tế có thể chưa cao bằng nhiều nước, nhưng đã sẵn lòng dang tay với tất cả những người cần giúp đỡ và quyết tâm cứu chữa bệnh nhân, bất kể người đó là ai.

Đặc biệt, các bệnh nhân người nước ngoài, trong đó có các ca diễn biến rất nặng, hoặc có bệnh nền, điều trị phức tạp, nhưng các bác sĩ của chúng ta đều dành tối đa điều kiện để cứu chữa, chăm sóc (điển hình là trường hợp bệnh nhân số 91 là một minh chứng sống động nhất.

Chính trong đại dịch, bản chất của Nhà nước và tính nhân văn của dân tộc Việt Nam lại được lan toả. Bản chất ưu việt của một Nhà nước xã hội chủ nghĩa được thể hiện rõ nét, đó là một nhà nước thực sự vì con người, bảo vệ con người, đặt con người lên trên hết, không phân biệt chủng tộc, màu da, tôn giáo, hay địa vị xã hội.

Hiện nay, trước diễn biến phức tạp của thiên tai, bão chồng bão, lũ chồng lũ đang gây ra những thiệt hại nghiêm trọng tại miền Trung, thìtinh thần nhân văn của con người Việt Nam lại tiếp tục được lan toả trong công tác ứng phó và giải quyết hậu quả của bão lũ.

Những ngày qua, cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương đã triển khai nhiều biện pháp cấp bách để cứu hộ, cứu nạn, khắc phục hậu quả do mưa bão gây ra. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng đã gửi lời chia buồn đến thân nhân các gia đình bị nạn do lũ lụt và kêu gọi cả nước chung sức, đồng lòng giúp đỡ bà con vùng lũ. Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Xuân Phúc đã gửi các công điện chỉ đạo, đồng thời trực tiếp cùng các đồng chí lãnh đạo về địa phương kiểm tra, thị sát tình hình, cùng triển khai các giải pháp ứng phó với bão lũ. Bộ máy chính quyền cơ sở đã được huy động tối đa, tăng cường các biện pháp cứu hộ, cứu nạn. Phong trào quyên góp, ủng hộ, cứu đói đồng bào miền Trung được phát động và nhận được sự hưởng ứng rộng rãi trong cả nước. Trên thực tế, với sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, với nỗ lực và tinh thần đoàn kết của người dân, công tác phòng, chống bão lũ đang được các địa phương xử lý tích cực.

Trong cuộc chiến chống thiên tai, cứu hộ đồng bào, đã có nhiều cán bộ, chiến sĩ hi sinh trong lúc làm nhiệm vụ. Những hi sinh, mất mát vô cùng thương tâm ấy, không có lời lẽ nào có thể diễn tả hết. Trong khi đó, một số đối tượng phản động lại ra sức tuyên truyền, xuyên tạc, chống phá Nhà nước Việt Nam bằng những thủ đoạn nham hiểm. Một số trang tin phản động ra sức đăng tải thông tin sai trái, vu cáo Đảng, Nhà nước Việt Nam không quan tâm đến công tác phòng, chống bão lũ tại các tỉnh miền Trung, vẫn “tưng bừng tổ chức đại hội”…

Cần phải thấy rằng, việc tổ chức đại hội Đảng bộ các tỉnh trong tháng 10 này là thực hiện theo kế hoạch, lộ trình đã đề ra. Hơn nữa, trước tình hình lũ lụt lịch sử, cấp ủy, chính quyền các địa phương vừa lo tổ chức đại hội nhưng cũng đồng thời triển khai các lực lượng chức năng tham gia giúp đỡ, ứng cứu người dân với tất cả tinh thần trách nhiệm chứ không phải “lo đại hội, bỏ mặc dân” như các đối tượng rêu rao. Những gì đã và đang diễn ra trong thực tế phòng chống và khắc phục hậu quả của bão lũ ở các tỉnh miền Trung là minh chứng xác đáng cho nỗ lực, cố gắng của Đảng, Nhà nước và cả hệ thống chính trị từ Trung ương đến địa phương, đồng thời thể hiện khách quan và sinh động bản chất của chế độ xã hội cũng như của tinh thần nhân văn Việt Nam.

GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC NHẬN THỨC SAI LỆCH TRONG NGHIÊN CỨU, VẬN DỤNG LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ VÀ TƯ TƯỞNG HỒ CHÍ MINH HIỆN NAY

Một là, về nhận thức. Nâng cao nhận thức cho cán bộ, đảng viên về vị trí, vai trò của công tác lý luận chính trị. Đổi mới, nâng cao chất lượng tuyên truyền, giáo dục chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước cho cán bộ, đảng viên, nhất là cán bộ, đảng viên trẻ, để nắm vững, nhất trí với các mục tiêu, quan điểm của công cuộc đổi mới, xây dựngvà bảo vệ Tổ quốc.

Hai là, về nghiên cứu lý luận. Cán bộ, đảng viên, tùy cương vị của mình, có trách nhiệm nghiên cứu, phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh; làm rõ những giá trị bền vững của chủ nghĩa Mác - Lênin, những vấn đề cần bổ sung và phát triển cho phù hợp với thực tiễn đất nước và thời đại. Đẩy mạnh nghiên cứu tư tưởng Hồ Chí Minh, gắn với triển khai sâu rộng, có hiệu quả cuộc vận động “Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”. Cán bộ, đảng viên, tùy theo vị trí, điều kiện của mình phải tích cực góp phần làm sáng tỏ những nhận thức, quan niệm về CNXH và con đường đi lên CNXH của nước ta, tập trung vào những vấn đề cấp bách thực tiễn đang đòi hỏi.

Ba là, về giáo dục lý luận chính trị. Nâng cao chất lượng giáo dục lý luận chính trị trong hệ thống các trường chính trị, các trường đại học và trung học chuyên nghiệp trong cả nước. Khắc phục sự lạc hậu của chương trình, nội dung, phương pháp dạy và học, đảm bảo tính cơ bản, hệ thống, hiện đại và phù hợp với thực tiễn Việt Nam. Tăng cường đào tạo lại, nâng cao trình độ khoa học, bản lĩnh chính trị và phẩm chất đạo đức của đội ngũ cán bộ nghiên cứu, giảng dạy các bộ môn Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh.

Bốn là, gắn lý luận với thực tiễn. Cán bộ, đảng viên góp phần đẩy mạnh tổng kết thực tiễn và nghiên cứu lý luận. Coi trọng việc tổng kết thực tiễn trong nhiệm vụ nghiên cứu lý luận và trong hoạt động của các cấp ủy đảng. Coi tổng kết thực tiễn là nhiệm vụ thường xuyên của các cấp, các ngành. Gắn nghiên cứu thực tiễn Việt Nam với tiếp thu và chọn lọc những thành tựu khoa học của nhân loại.

Công tác lý luận chính trị phải góp phần vào giải quyết những vấn đề kinh tế, xã hội bức xúc, chống chuyển hóa cá nhân, tư tưởng cơ hội thực dụng, ngăn chặn sự suy thoái về đạo đức, lối sống. Cán bộ, đảng viên phải hăng hái, chủ động đấu tranh trên mặt trận tư tưởng, lý luận; làm thất bại chiến lược “diễn biến hòa bình”, âm mưu bạo loạn lật đổ của các thế lực thù địch, giữ vững độc lập chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ.

GIẢI PHÁP KHẮC PHỤC BIỂU HIỆN QUAN LIÊU, MỆNH LỆNH Ở ĐỘI NGŨ SĨ QUAN TRẺ ĐƠN VỊ CƠ SỞ HIỆN NAY

Đội ngũ cán bộ có vai trò quan trọng, là nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng. Vì vậy, đấu tranh, khắc phục những biểu hiện quan liêu, mệnh lệnh ở đội ngũ sĩ quan trẻ trong quân đội hiện nay là một vấn đề cấp thiết,  góp phần xây dựng đội ngũ cán bộ vững mạnh, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới. Để  làm tốt vấn đề này, cần tập trung làm tốt một số biện pháp sau:

Một là, các đơn vị cơ sở cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền, giáo dục, quản lý tư tưởng, rèn luyện đạo đức, lối sống, đề cao vai trò, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chủ trì các cấp làm cho mọi tổ chức, cán bộ, chiến sĩ, trước hết là cấp ủy, chỉ huy, đội ngũ cán bộ (trực tiếp nhất là cán bộ đại đội, trung đội) nhận thức rõ bệnh quan liêu, mệnh lệnh và tác hại của nó. Nội dung công tác tuyên truyền, giáo dục cần tập trung làm sáng tỏ những nội dung cơ bản của chủ nghĩa Mác - Lê-nin, tư tưởng Hồ Chí Minh, chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách và pháp luật Nhà nước nói chung, về đấu tranh chống tệ quan liêu, tham nhũng, lãng phí nói riêng. Đây là vấn đề cơ bản, rất quan trọng; bởi lẽ, chỉ khi nào mọi tổ chức, cá nhân nhận thức rõ bệnh quan liêu, mệnh lệnh là “kẻ thù của nhân dân, của bộ đội và của chính phủ”, thì lúc đó mới kiên quyết đấu tranh loại trừ nó ra khỏi đời sống xã hội.

    Hai là, nâng cao chất lượng sinh hoạt Đảng, chính quyền và các tổ chức quần chúng, thực sự dân chủ, đề cao tự phê bình và phê bình.

Thực hiện tốt các chế độ sinh hoạt là yêu cầu thường xuyên, chủ yếu trong hoạt động lãnh đạo, chỉ huy, xây dựng đơn vị. Nâng cao chất lượng sinh hoạt sẽ tạo ra môi trường tốt nhất để phát huy dân chủ, đề cao kỷ luật, quản lý, rèn luyện, tăng cường sự giáo dục, giúp đỡ của tập thể đối với từng quân nhân, khắc phục những hạn chế, khuyết điểm của đội ngũ cán bộ. Thông qua các hình thức sinh hoạt để củng cố, nâng cao nhận thức mọi mặt cho cán bộ, chiến sĩ, nhất là nhiệm vụ chính trị của quân đội, và đơn vị trong từng giai đoạn. Từ đó, phát huy dân chủ, tập trung trí tuệ, ra sức phấn đấu thực hiện thắng lợi mọi nhiệm vụ chính trị được cấp trên tin tưởng giao phó. Để thực hiện tốt biện pháp này, lãnh đạo, chỉ đạo các đơn vị cần thực hiện tốt Quy chế dân chủ ở cơ sở, chế độ “Ngày Đảng”, “Ngày Chính trị và văn hóa tinh thần”, “Ngày Pháp luật”; tăng cường bám nắm cơ sở, chủ động ngăn ngừa những biểu hiện thiếu an tâm công tác, trung bình chủ nghĩa, thấy đúng không bảo vệ, thấy sai không đấu tranh, quan liêu, cơ hội, thiếu tận tụy trong công tác, chưa thực hiện hết chức trách, nhiệm vụ, phải đưa ra tập thể kiểm điểm, phê bình nghiêm túc và có biện pháp xử lý cương quyết..    

Ba là, xây dựng tác phong làm việc có kế hoạch, cụ thể, tỉ mỉ, sâu sát bộ đội.

Làm việc có kế hoạch, cụ thể, tỉ mỉ, sâu sát vừa là nội dung vừa là yêu cầu phải có của tác phong công tác khoa học của người cán bộ cơ sở. Muốn vậy, phải bồi dưỡng cho sĩ quan trẻ biết cách nắm thông tin, đánh giá đúng tình hình thực tiễn của đơn vị, chủ động xây dựng nhiệm vụ và kế hoạch cụ thể lãnh đạo, chỉ đạo đơn vị thực hiện nhiệm vụ đúng với đường lối chính trị, quân sự của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước và kỷ luật quân đội, nhiệm vụ của cấp trên. Kế hoạch phải chặt chẽ, cụ thể, tỉ mỉ, đảm bảo khi tổ chức thực hiện không bị chồng chéo hoặc bỏ sót nội dung công việc. Đồng thời, rèn luyện cho đội ngũ cán bộ cơ sở tác phong cụ thể, tỉ mỉ, sâu sát. Phải thường xuyên bám sát và thông qua hoạt động thực tiễn của đơn vị, chỉ đạo rút kinh nghiệm, nhất là những lúc khó khăn, những nhiệm vụ trọng tâm. Mỗi khi đưa ra quyết định, bí thư cơ sở phải kiểm tra, nghiên cứu cụ thể, đánh giá đúng thực trạng tình hình và khả năng thực hiện. Mặt khác, cán bộ lãnh đạo, chỉ huy các cấp cần thường xuyên tu dưỡng, rèn luyện phẩm chất đạo đức, lối sống, bám sát mọi hoạt động của cơ quan, đơn vị, gần gũi bộ đội, lắng nghe, tôn trọng ý kiến cấp dưới, kiên quyết khắc phục sự quan liêu, bảo thủ, tự cao, tự đại, nêu cao tinh thần tự phê bình và phê bình, thực sự là tấm gương mẫu mực về nhận thức, việc làm, phát ngôn để cán bộ và chiến sĩ noi theo.

Bốn là, đẩy mạnh đời sống dân chủ hóa trong toàn đơn vị, tạo môi trường thuận lợi để ngăn chặn những biểu hiện quan liêu, mệnh lệnh ở đội ngũ cán bộ cơ sở.

Tập thể quân nhân ở đơn vị cơ sở là nơi diễn ra toàn bộ các hoạt động học tập, lao động, huấn luyện chiến đấu, là nơi trực tiếp nuôi dưỡng rèn luyện, điều chỉnh hành vi, phát triển nhân cách quân nhân trong đó có đội ngũ cán bộ. Đó là nơi đội ngũ cán bộ bộc lộ tài năng, ưu điểm, khuyết điểm, đồng thời là nơi có điều kiện thuận lợi nhất để họ không ngừng trưởng thành, phát triển. Chăm lo xây dựng các tập thể quân nhân trong sạch, vững mạnh, đẩy mạnh đời sống dân chủ hóa trong toàn đơn vị trong tình hình hiện nay cần giải quyết tốt một số nội dung chính sau: tạo nên sự thống nhất cao về ý chí và hành động từ mỗi quân nhân, phát huy dân chủ, đề cao kỷ luật đối với cán bộ, chiến sỹ ở đơn vị; xây dựng các mối quan hệ xã hội lành mạnh trong tập thể đồng thời tạo được dư luận xã hội lên án mạnh mẽ, nghiêm khắc những biểu hiện chủ nghĩa cá nhân. Phát động phong trào quần chúng tham gia xây dựng đời sống văn hóa, xây dựng nếp sống văn minh, dân chủ và kỷ luật, đóng góp ý kiến phê bình cán bộ, đảng viên đúng nguyên tắc và vì mục đích xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện./.

KHẮC PHỤC NHỮNG BIỂU HIỆN TIÊU CỰC TRONG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ HIỆN NAY

(Tiếp)

Để việc nhận diện và đấu tranh đó có hiệu quả trong quá trình thực hiện Quy chế dân chủ ở trong hệ thống chính trị cơ sở hiện nay cần tập trung làm tốt một số biện pháp sau:

Một là, thường xuyên giáo dục sâu sắc về bản chất, nội dung, những giá trị dân chủ tốt đẹp của chế độ dân chủ xã hội chủ nghĩa cho mọi cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị cơ sở; giáo dục về thực hiện nguyên tắc tập trung dân chủ, quyền lợi và nghĩa vụ, trách nhiệm công dân; ý nghĩa, tầm quan trọng của việc thực hiện Quy chế dân chủ đối với xây dựng hệ thống chính trị cơ sở vững mạnh toàn diện, nâng cao trình độ văn hóa dân chủ, trình độ hiểu biết pháp luật, kỷ luật, kỷ cương... Từ đó, mọi cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị cơ sở điều kiện thực hiện và phát huy cao nhất quyền làm chủ của mình trong hoạt động chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội, quốc phòng và an ninh ở địa phương, nhằm bảo vệ lợi ích của tập thể và cá nhân họ, hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao.

Hai là, đẩy mạnh đời sống dân chủ hóa ở đơn vị cơ sở, trước hết phải mở rộng sinh hoạt dân chủ trong các tổ chức cơ sở đảng, chính quyền cơ sở, giữ vững và thực hiện tốt nguyên tắc tập trung dân chủ, phê bình và tự phê bình; thường xuyên kiểm tra, giám sát, sơ tổng kết rút kinh nghiệm trong quá trình thực hiện Quy chế dân chủ ở đơn vị cơ sở. Phát động phong trào quần chúng tham gia xây dựng đời sống văn hóa, xây dựng nếp sống văn minh, dân chủ và kỷ luật, đóng góp ý kiến phê bình cán bộ đảng viên đúng nguyên tắc và vì mục đích xây dựng đơn vị vững mạnh toàn diện. 

Ba là, kiên quyết xử lý những hành vi vi phạm dân chủ, vi phạm nhân cách quân nhân; chống hiện tượng dân chủ hình thức, dân chủ cực đoan, quan liêu, tham nhũng, mệnh lệnh và những hành vi lợi dụng dân chủ để chống lại tập trung, trả thù cá nhân, gây bè cánh, phá hoại sự đoàn kết trong hệ thống chính trị cơ sở.

Những nội dung và biện pháp trên có quan hệ chặt chẽ với nhau, không thể thiếu hoặc coi nhẹ mặt nào. Trong quá trình thực hiện Quy chế dân chủ trong hệ thống chính trị cơ sở cần phải khắc phục khuynh hướng giản đơn, không thấy hết tính lâu dài, phức tạp của cuộc đấu tranh chống lại những hiện tượng sai trái. Đồng thời, cũng cần tránh khuynh hướng tư tưởng ngại đấu tranh, xuôi chiều, dĩ hòa vi quý, hoặc đấu tranh không thường xuyên, liên tục… để cho những tư tưởng, tác phong, tập quán, hành vi phản dân chủ tồn tại, phát triển gây trở ngại cho quá trình dân chủ hóa ở cơ sở.

KHẮC PHỤC NHỮNG BIỂU HIỆN TIÊU CỰC TRONG THỰC HIỆN DÂN CHỦ CƠ SỞ HIỆN NAY

Để thực hiện có hiệu quả Quy chế dân chủ trong hệ thống chính trị cơ sở, đòi hỏi phải thực hiện nhiều giải pháp đồng bộ như nâng cao trình độ dân chủ; phát huy quyền làm chủ của mọi cán bộ, công chức, viên chức và gắn với quá trình giáo dục, rèn luyện lâu dài, để bồi dưỡng lập trường tư tưởng, phẩm chất năng lực làm chủ và bản lĩnh chiến đấu cho cán bộ, công chức, viên chức.

Cán bộ, công chức, viên chức trong hệ thống chính trị cơ sở phần đông xuất thân từ giai cấp nông dân nên ít nhiều còn chịu ảnh hưởng của những lề thói, tư tưởng, nếp nghĩ, tác phong của nền sản xuất nhỏ. Trên thực tế không phải mọi cán bộ, công chức, viên chức đều hiểu đầy đủ bản chất dân chủ xã hội chủ nghĩa, nhận thức và giải quyết đúng đắn mối quan hệ giữa dân chủ và kỷ luật, giữa bình đẳng về chính trị và phục tùng lãnh đạo... Do vậy, quá trình thực hiện Quy chế dân chủ trong hệ thống chính trị cơ sở là quá trình đấu tranh nhằm khắc phục những quan điểm, tư tưởng, nhận thức, tác phong lạc hậu.

Thực tế chứng minh, ở hệ thống chính trị cơ sở hiện nay vẫn còn hiện tượng vi phạm quyền dân chủ, quan hệ giữa cán bộ với chiến sĩ, giữa cấp trên và cấp dưới chưa thật cởi mở, vẫn có cán bộ vi phạm nhân cách cấp dưới thuộc quyền; tệ tham nhũng, hối lộ còn tồn tại; tệ bè phái, cục bộ địa phương vẫn còn xảy ra ở một số nơi... Tình hình đó đã ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình dân chủ hóa đời sống của đơn vị cơ sở, không phù hợp với đường lối dân chủ hóa của Đảng theo tinh thần của Chỉ thị 30/CT-TW, ngày 18-02-1998, của Bộ Chính trị (khóa VIII) về “Xây dựng và thực hiện Quy chế dân chủ ở cơ sở”.

Từ thực tế quá trình tổ chức, thực hiện Quy chế dân chủ ở trong hệ thống chính trị cơ sở hiện nay cần nhận diện và khắc phục một số hiện tượng như vi phạm dân chủ, vi phạm nhân cách của nhân dân, dân chủ hình thức, dân chủ cực đoan, quan liêu, mệnh lệnh, tham ô, tham nhũng... đó là:

Bệnh dân chủ hình thức.

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn thường xuyên nhắc nhở mọi cán bộ đảng viên phải hết sức tránh bệnh dân chủ hình thức. Người chỉ rõ bệnh dân chủ hình thức, “Miệng thì nói dân chủ, nhưng làm việc thì họ theo lối “quan” chủ. Miệng thì nói “phụng sự quần chúng”, nhưng họ làm trái ngược với lợi ích của quần chúng, trái ngược với phương châm và chính sách của Đảng và Chính phủ”(1). Đó là những kẻ lúc nào cũng khoe khoang mình là người cộng sản, vì dân, vì cách mạng, nhưng trong hành động lại không quan tâm đến lợi ích của nhân dân. Họ nói dân chủ nhưng hành động lại không dân chủ. Về thực chất dân chủ hình thức là không dân chủ, đối lập với nền dân chủ kiểu mới của xã hội ta.

Thực tế trong hệ thống chính trị cơ sở hiện nay vẫn có bệnh dân chủ hình thức, biểu hiện bề ngoài có vẻ dân chủ, nhưng bên trong thì không lắng nghe, không tôn trọng, không tiếp thu ý kiến của tập thể, của quần chúng; khi có khó khăn thì ỷ lại tập thể, mượn cớ dân chủ để lảng tránh hoặc làm giảm trách nhiệm của mình; nói thực hiện dân chủ nhưng không chăm lo bồi dưỡng và tạo điều kiện cho quần chúng, cho mọi người phát huy quyền dân chủ. Cho nên, dân chủ hình thức là thứ dân chủ giả hiệu, mượn dân chủ để che đậy bệnh cá nhân độc đoán và chuyên quyền. Do vậy, trong thực hiện dân chủ ở cơ sở, chúng ta cần vạch rõ bản chất, hành vi của bệnh dân chủ hình thức, kiên quyết đấu tranh khắc phục để việc thực hiện dân chủ ở đơn vị cơ sở ngày càng tốt hơn, dân chủ hơn.

Dân chủ cực đoan

Dân chủ cực đoan thực chất là thứ dân chủ vô tổ chức, vô kỷ luật, đề cao tuyệt đối “tự do cá nhân”, coi nhẹ kỷ luật, kỷ cương. Đó là tư tưởng sai trái, tách rời dân chủ với kỷ luật, quyền lợi với nghĩa vụ... Nó là thứ dân chủ không có tổ chức, dân chủ tách rời tập trung, thực chất là coi thường các chuẩn mực, giá trị dân chủ, nguy hại của nó là biến đời sống sinh hoạt dân chủ trở thành thứ câu lạc bộ để cãi vã, kích động hành vi quá khích. Theo Hồ Chí Minh, dân chủ cực đoan là biểu hiện của chủ nghĩa cá nhân, việc gì cũng: “Tự cho mình là đúng, hành động theo ý riêng, phát biểu theo ý riêng, không báo cáo và xin chỉ thị cấp trên, xem thường tổ chức và kỷ luật. Tư tưởng bản vị, coi bộ phận hoặc địa phương mình phụ trách như là một giang sơn riêng, kém tinh thần hợp tác xã hội chủ nghĩa, rốt cuộc là hại cho cả việc chung và việc riêng”.

Nhận thức rõ thực chất của dân chủ cực đoan để kiên quyết đấu tranh loại bỏ nó ra khỏi quá trình thực hiện Qui chế dân trong hệ thống chính trị cơ sở ở nước ta hiện nay. Bởi vì, dân chủ bao giờ cũng gắn với lãnh đạo, với kỷ cương, pháp luật, không có dân chủ chung chung, dân chủ cực đoan, dân chủ vô hạn độ. Dân chủ xã hội chủ nghĩa là nền dân chủ đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng cộng sản, có tổ chức và có cơ chế thực thi dân chủ một cách chặt chẽ, thống nhất trong hệ thống chính trị ở nước ta. Do đó, việc thực hiện Quy chế dân chủ ở trong hệ thống chính trị cơ sở phải tuân theo nguyên tắc, yêu cầu, nội dung thống nhất.

Thực hiện Quy chế dân chủ ở trong hệ thống chính trị cơ sở phải nhằm quán triệt và chấp hành nghiêm chỉnh đường lối, chính sách, nghị quyết của Đảng, pháp luật của Nhà nước, của hệ thống chính trị cấp trên cơ sở. Kiên quyết chống mọi biểu hiện dân chủ vô hạn độ, dân chủ đa nguyên, dân chủ không có nguyên tắc, không có tổ chức kỷ luật. Dân chủ cực đoan là mảnh đất màu mỡ cho các hiện tượng tự do, vô nguyên tắc, vô kỷ luật... nảy nở và phát triển, làm mất đoàn kết nội bộ, phá hoại nguyên tắc tập trung dân chủ trong hệ thống chính trị cơ sở hiện nay.

Nhận thức rõ bản chất và hành vi biểu hiện của bệnh dân chủ cực đoan, chúng ta cần kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, loại bỏ thứ dân chủ đó; nghiêm cấm và xử lý thích đáng mọi hành vi lợi dụng dân chủ để đả kích lãnh đạo, đả kích cấp trên, chống đối mệnh lệnh, gây chia rẽ, bè phái trong nội bộ. Cần phải thấy rằng để nâng cao sức mạnh tổng hợp, xây dựng đơn vị cơ sở vững mạnh về chính trị thì nhất thiết phải mở rộng dân chủ, nhưng luôn phải gắn với kỷ luật nghiêm minh. Điều đó không trái ngược với bản chất của dân chủ, không làm mất đi tác dụng của dân chủ mà còn tạo điều kiện cho dân chủ được thực hiện có hiệu quả, có nề nếp, vững chắc. Những khuynh hướng mượn cớ dân chủ, coi thường hạ thấp kỷ luật, kỷ cương đều phải kiên quyết đấu tranh ngăn chặn, loại bỏ ra khỏi đời sống sinh hoạt dân chủ ở cơ sở.

Bệnh mệnh lệnh, quan liêu, tham nhũng, lãng phí

Bệnh mệnh lệnh xét về bản chất là sự phủ định dân chủ, là khuynh hướng tư tưởng, quan điểm tuyệt đối hóa kỷ luật, mệnh lệnh đơn thuần, lấy mệnh lệnh làm biện pháp hành chính duy nhất thay cho giáo dục, thuyết phục... Mượn cớ tập trung thống nhất để đề cao uy quyền cá nhân, hạn chế sinh hoạt dân chủ, không nghiêm túc tự phê bình và phê bình, không tôn trọng và tiếp thu ý kiến phê bình của cấp dưới và quần chúng. Bệnh mệnh lệnh thường dẫn đến thói gia trưởng, độc đoán, chuyên quyền: “Bệnh mệnh lệnh tỏ ra ở chỗ hay dựa vào chính quyền mà bắt dân làm, ít tuyên truyền giải thích cho dân tự giác, tự động”. Bệnh mệnh lệnh tất yếu dẫn đến quan liêu, tiền đề dẫn đến tham ô, tham nhũng. Hồ Chí Minh chỉ rõ, bệnh quan liêu là những người phụ trách bất kỳ cấp nào không gần gũi cán bộ, không theo dõi công việc thiết thực, không theo dõi cán bộ để biết tính hết khả năng để thấy điều tốt thì khuyến khích, thấy điều xấu thì can ngăn giáo dục, giúp đỡ sửa chữa. Thế là cán bộ xa thực tế, xa nhân dân, không dân chủ.

Vì vậy, quá trình thực hiện Quy chế dân chủ ở trong hệ thống chính trị cơ sở cần phải kiên quyết đấu tranh loại bỏ bệnh quan liêu, phải giữ vững nguyên tắc tập trung dân chủ, nắm vững nội dung, phương châm, phương pháp tiến hành Quy chế dân chủ để đấu tranh ngăn chặn không cho chúng nảy nở và phát triển. Cần sử dụng nhiều biện pháp, dựa vào lực lượng của quần chúng, đẩy mạnh tự phê bình và phê bình rộng rãi, dân chủ, công khai, tăng cường kỷ luật... Đó là những biện pháp có hiệu quả nhất để đấu tranh ngăn chặn bệnh quan liêu, mệnh lệnh, tham nhũng, lãng phí trong đời sống dân chủ ở cơ sở.

(Còn nữa)